Lezersbrieven Dinsdag 1 oktober

Essentieel verschil tussen de zin van hét leven en de zin van íemands leven

De ingezonden lezersbrieven van dinsdag 1 oktober.

Beelden uit de interviewserie Zin van het leven Beeld Jitske Schols

De brief van de dag: levensbelang

De zin van een ieders leven is: te zien dat een ander ziet dat jij ziet dat wat een ander vindt voor haar of hem van levensbelang is.

Anders gezegd:

Ik zie,

dat jij ziet,

dat ik zie,

dat wat jij vindt,

van levensbelang voor jou is.

Jan de Booij

Biologische principes

Nog steeds zijn er mensen die menen dat ‘geest’ en ‘lichaam’ twee gescheiden entiteiten zijn. Sommigen hebben het zelfs over een ‘ziel’, die los zou (be)staan van het vergankelijke menselijke lichaam. Hoe verklaren deze mensen de geleidelijke geestelijke afbraak en vaak onthutsende persoonlijkheidsverandering van mensen met dementie? De biologen wordt door meerdere geïnterviewden verweten dat hun biologische verklaringen te simpel zijn en geen recht doen aan de enorme rijkdom van het geestelijk leven, het gevoelsleven en cultuur van de mens.

Buitengewoon jammer dat ze niet op de hoogte zijn van het werk van Antonio Damasio. Uitgaande van de biologische basisprincipes van het leven, beschrijft hij de evolutie van het leven op aarde, het ontstaan van zenuwstelsels en de onontwarbare vervlechting daarvan met alle overige lichaamsdelen, het ontstaan van emoties, gevoelens, bewustzijn en geest en uiteindelijk het ontstaan van cultuur.

Dick Kerkhof

Diversiteit

Ik ben onder de indruk van de grote diversiteit in Fokke Obbemas gesprekspartners. Toch vroeg ik me ook af hoe degenen die minder theoretisch of niet geschoold zijn, praktisch werk hebben, moslimgelovigen, mensen met Afrikaanse wortels, mensen die op of onder het minimum leven, vluchtelingen, over de zin van het leven zouden denken. Mensen die vaker in gewone of achterstandswijken wonen, in de gevangenis terecht komen of in andere instellingen.

Het gaat om misschien wel de helft van de bevolking, en wel dat deel dat niet direct wordt gezien als over de zin van het leven denkend en sprekend. Kortom, zou er een tweede serie in zitten?

Pim Ligtvoet

Levensstijl

Ik meen dat de mens nu meer dan in andere tijden zoekt naar zingeving, naar geborgenheid in een gemeenschappelijke verbinding. De kerken bieden dit niet meer. Het geloof en de religies zullen verder afkalven, een bewustzijn in verbinding, duurzaam en niet-vervuilend leven komt daarvoor in de plaats. De strijd zal geen religieuze meer zijn, maar een over levensstijl. Dat is onze nieuwe inspiratie, de levensstijl te vinden die de fundamentele waarden van de mensheid niet meer verpakt in religieuze dogma’s maar in een nieuwe leefwijze in harmonie met elkaar en de natuur. Daarom vallen veel welgestelde vijftigers over een meisje dat de leiders van de wereld verwijt dat ze hun best niet hebben gedaan om de natuur te helpen herstellen van onze verwoestende levensstijl.

Ronald Jas

Tien geboden

De zin van het leven. Vroeger zeiden we vrolijk: ‘De tien geboden, en volhouden maar’. Nu zeg ik: goed zijn voor jezelf en voor de ander, genieten, tegenslagen verduren, de tien geboden en volhouden maar. En dan op tijd dood gaan, vóór meneer Alzheimer bij het tuinhekje staat.

Jeannet Dahma

Iemands leven

Er is een essentieel verschil tussen de zin van hét leven, dat in mijn ogen niet bestaat, en de zin van íemands leven dat je kort gezegd kunt waarnemen wanneer je met je eigen bestaan het leven van een ander iets draaglijker maakt.

Ik ben 53, atheïst/agnost, heb ooit een zware hersenoperatie gehad, ben erg depressief geweest en slik al 20 jaar antidepressiva. Dit laatste heeft een onlosmakelijk verband met mijn overtuiging dat ons bestaan zinloos is. Doordat ik daarvan overtuigd ben en me daar zo bewust van ben, vind ik het leven bij tijd en wijlen erg zwaar. Dat vond ik als jonge jongen al, waarbij ik me vaak afvroeg of het niet gewoon beter was geweest als ik nooit geboren was.

Dan had ik natuurlijk veel leuks gemist, maar dat had ik dan niet geweten en was me veel ellende bespaard gebleven.

Heiko de Jonge

Noodkreet

Ik woon naast een verward persoon. Ik lees in de krant dat hulp aan deze ‘kwetsbare groep’ achterblijft. Dat is schrijnend voor mij als buur van een verward persoon want ik ben degene die in nood verkeert en betere hulp verdient. Ik ben de ‘kwetsbare groep’ die beschermd moet worden tegen een verward persoon.

Herma Brouwer, Amsterdam

Klimaatstaking

Een vwo-5-leerling van mij deed mee aan de klimaatstaking door leerlingen. Zijn foto stond in de krant. ‘Goed zeg’, zei ik. En plagend: ‘Hoe lang heb je vanmorgen onder de douche gestaan?’ ‘35 minuten’, zei hij. Ik schoot in de lach. ‘Nee, het is geen grapje’, zei hij. ‘Zo lang ga ik altijd.’

Ik vrees dat de meeste mensen zo handelen. We bewijzen alleen lippendienst aan de gedragsverandering ten behoeve van het klimaat. Bijna niemand eet een hap minder vlees of rijdt of vliegt een kilometer minder. Het koopkrachtplaatje is uiteindelijk het belangrijkst.

Vlees duurder, rekeningrijden, Groningen helpen, dat stedentripje laten lopen, meer belasting voor grootscheepse maatregelen, daar hebben we geen zin in. Daarom zullen we moeten accepteren dat het anders wordt met het klimaat. Andere flora, andere fauna, ander weer, hogere dijken. Wel met zonnepanelen op ons dak. Tenminste, als dat flink scheelt in onze energierekening.

Jos Meijer, Soest

Eervolle exit

Geef de Britten nog één keer uitstel. Op voorwaarde dat ze een referendum houden waarin het volk de keuze wordt gegeven tussen een Brexit zonder deal, een Brexit met (de reeds overeengekomen) deal of bij de Europese Unie blijven. Johnson blij (het volk heeft gesproken) en de Europese Unie heeft zijn goede wil weer getoond.

Kees van Tilburg, Amstelveen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden