Opinie Studiestress

Ervaringsdeskundige bepleit: neem de normalisering van de studiestress in Oxford niet over

Nederlandse universiteiten kunnen wel iets van Oxford leren – maar niet over stressmanagement, betoogt oud-student aan Oxford Enrike van Wingerden.

De Bodleian Library van Oxford University. Beeld EPA

‘Beperk de permanente tentamenstroom op Nederlandse universiteiten’, bepleitten Tim Kluwen en ­Michelle Slimmen in een opiniestuk in de Volkskrant  van 4 september. De huidige tentamenstroom zou niet alleen leiden tot gefragmenteerde kennis en oppervlakkigheid, maar ook tot ­studiestress.

Het beperken van het aantal stressmomenten tot één pittige periode zoals op de Universiteit van Oxford zou een oplossing vormen voor het groeiend aantal burn-outs onder studenten, aldus Kluwen en Slimmen. In de praktijk blijkt dat dit Oxfordsysteem juist een voortdurende uitputtingsslag is voor de student.

Toename mentale gezondheidsklachten

Waar we ons in Nederland terecht zorgen maken over de groeiende uitputtingsklachten onder studenten, wijzen onderzoeken uit het Verenigd Koninkrijk al jaren op deze zorgwekkende trend. Zo rapporteerde de National Union of Students in 2013 dat 80 procent van de Engelse studenten last had van studiestress en dat 66 procent zich ongelukkig of terneergeslagen voelde. Volgens het Institute for Public Policy is het aantal mentale gezondheidsklachten onder studenten vervijfvoudigd in de afgelopen tien jaar.

Hoewel vergelijkend onderzoek uitblijft, is de verwachting dat deze klachten op topuniversiteiten als Oxford en Cambridge gemiddeld nog hoger liggen dan elders in het land.

Het tentamensysteem en de bijbehorende prestatiecultuur in Oxford zorgen ervoor dat de student in een staat van continue stress verkeert. Enige mate van stress kan bevorderlijk zijn voor het voltooien van de vele verplichtingen per week. Voor velen echter ondermijnt de stress het functioneren en het studieplezier. Niet voor niets zijn universiteitspsychologen weken van tevoren volgeboekt en is de ‘fifth week blues’, verwijzend naar de week in het semester dat de constante studiestress zijn tol begint te eisen, een bekend begrip in Oxford.

Enrike van Wingerden behaalde een onderzoeksmaster aan Oxford. Beeld A.M. Minnaard

‘Suicide Sunday’

Deze studiestress wordt verergerd – en niet verminderd, zoals Kluwen en Slimmen stellen – door de genadeloze tentamenperiode. Omdat het eindcijfer van de student geheel door één periode aan het einde van het studiejaar of van de gehele opleiding bepaald wordt, is de druk die de student ervaart onmetelijk.

Hoewel studenten klagen over dit tentamensysteem, is studiestress in Oxford dusdanig genormaliseerd dat verandering waarschijnlijk uit zal blijven. De website van de universiteit noemt angst en slapeloosheid in de tentamenperiode ‘normaal’ en adviseert de tentamenzaal niet te verlaten bij een paniekaanval. In Cambridge spreekt men aan het einde van de tentamenperiode zelfs van de zogenaamde ‘Suicide Sunday’: De dag waarop spottend wordt gevierd dat de student het jaar heeft overleefd zonder er een einde aan te maken.

Kluwen en Slimmen denken ook dat gelijktijdige toetsing zal zorgen voor minder afleiding, en dus meer aandacht voor de studie. In Oxford blijkt dat gelijktijdige toetsing juist leidt tot een bovenmatige competitiedrang en paranoia rondom tentamentijd: de onuitgesproken consensus is dat je nooit genoeg kan leren en je tijd verspilt zodra je even niet studeert. Is deze normalisatie van studiestress wenselijk in Nederland?

Onafhankelijke denkers

De door Kluwen en Slimmen geprezen diepgang en onderlinge samenhang zijn te wijten aan de structuur van het tentamen, niet aan het aantal toetsmomenten in Oxford.

Zo bestaat een tentamen in de sociale of geesteswetenschappen uit het schrijven van volledige essays die worden beoordeeld op inhoud, argumentatiekracht en originaliteit. Reproductie van de opgedane kennis staat niet centraal, studenten zijn vrij om allerlei wetenschappelijke informatie te gebruiken die zij het meest relevant achten voor het beantwoorden van de essayvraag.

Dit is wat Nederlandse universiteiten zouden moeten leren van de voor- en nadelen van het Oxfordsysteem: leid de student op tot onafhankelijke denker, maar ga niet mee in de stressmachine.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.