Nieuwsbreak

'Er zullen zoveel ebolabedden klaarstaan als nodig is'

Er is vanaf vandaag een Nederlands informatiepunt voor ebola, wetenschappers hebben een ebolavaccin ontwikkeld dat op dieren werkt en Nigeria en Senegal zijn ebolavrij. Maar hoe zit het eigenlijk met Nederland? Moeten wij ons zorgen maken? Jaap van Dissel, hoogleraar en tevens directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM, praat ons bij in deze speciale Nieuwsbreak over het dodelijke virus.

Jaap van Dissel (tweede van links) tijdens een persconferentie over de Mexicaanse griep in augustus 2009. Beeld ANP

Waarom heeft het RIVM een gratis ebolanummer ter beschikking gesteld?
'Dat komt vanuit de minister (Edith Schippers van Volksgezondheid). Het wordt ook in andere Europese landen gedaan en biedt mensen de kans om op een laagdrempelige manier antwoord te krijgen op vragen die leven over ebola.'

En, wordt er al veel gebeld?
'Dat weet ik nog niet. De lijn is nog maar net open.'

De kans dat ebola Nederland treft is klein, hoor je overal, maar dat riepen artsen in de VS ook. Is de angst voor ebola echt zo ongegrond?
'Angst kun je niet meten, evenals de kans dat Nederland getroffen wordt. Wat je wel kunt constateren, is dat er tot nu toe één persoon buiten het ebolagebied in een ander land besmet is geraakt. Dan heb ik het over de Liberiaan (Thomas Duncan, red.), die het virus al onder de leden had toen hij de VS binnenkwam. Hij was op dat moment niet ziek. Het virus kwam pas later aan de oppervlakte.'

Dat zou in Nederland ook kunnen gebeuren.
'Welke personen lopen het grootste risico op besmetting? Dat zijn diegenen die historische banden hebben met West-Afrikaanse landen. Nederland heeft dat niet. De VS wel. Die hebben historisch een sterke band met Liberia. Er zijn dus familiebanden.

'Daarnaast lopen de zorgverleners in het gebied natuurlijk relatief veel risico. Zij staan in direct contact met de patiënten. Ook al is de kans dat ebola zich in Nederland verspreidt klein, de consequenties zijn aanzienlijk. Daarom moeten we ons er serieus op voorbereiden.'

Een ebola-trainingcentrum in Brussel. Beeld afp

Ligt er een calamiteitenplan klaar indien het zover komt?
'Zeker. Het plan maakt onderscheid tussen mensen die Nederland binnenkomen met ebola en mensen die het virus pas na aankomst ontwikkelen. Als duidelijk van tevoren bekend is dat iemand ebola heeft, dan moet er speciaal vervoer worden geregeld vanaf het vliegveld naar het ziekenhuis. Daar moet iemand geïsoleerd worden ondergebracht.

'Mensen die uit landen komen waar ebola voorkomt, worden niet alleen gecontroleerd. Ze krijgen ook informatie mee. Als er binnen twee, drie weken na terugkomst hoge koorts ontstaat, dan moet er contact opgenomen worden met de huisarts. Het liefst natuurlijk telefonisch. Dan moet je er dus op vertrouwen dat mensen dat ook daadwerkelijk doen. Een arts moet in overleg met de eerste hulp van het ziekenhuis vaststellen of er inderdaad sprake is van een risicogeval. Vervolgens wordt zo iemand naar een academisch ziekenhuis gebracht en daar geïsoleerd om verdere besmetting te voorkomen.'

Er zijn nu in totaal vijftien ebolabedden in Nederland beschikbaar?
'Het is denk ik zinloos om in aantallen te praten. Als er één ebolageval bekend is, dan zal er een bed klaarstaan. Als het er twee zijn ook. Als het er nog meer worden, is er mogelijkheid tot opschalen.'

Kan iemand met ebola in principe in elk ziekenhuis terecht?
'We proberen ons te beperken tot de academische ziekenhuizen om zo te voorkomen dat elk ziekenhuis veel investeert in onder andere kostbare beschermingsmaterialen. De academische ziekenhuizen hebben daarnaast meer tijd en gespecialiseerde afdelingen dan de perifere ziekenhuizen. Gelukkig zijn de afstanden in Nederland klein. Als iemand met ebola in een perifeer ziekenhuis binnenkomt, dan zal die persoon daar niet lang liggen.'

Een overlever van ebola wordt door artsen 'vrijgelaten'. Locatie: Monrovia, Liberia. Beeld getty

België is vanaf vandaag overgegaan tot het screenen van passagiers die via het vliegveld het land binnenkomen. Zou dat in Nederland ook moeten gebeuren?
'Dat zou alleen zin hebben als er rechtstreekse vluchten uit ebolagebied in Nederland landen en dat is niet het geval. Nigeria is het enige land dat een verbinding met Schiphol heeft, maar daar zijn al twee keer 21 dagen geen nieuwe gevallen van ebola geconstateerd. Bovendien worden er in de landen waar ebola voorkomt controles uitgevoerd, zodat mensen niet ziek het land verlaten.'

Heeft u het gevoel dat Nederland goed genoeg voorbereid is op een eventuele ebola-uitbraak?
'Ja. Er is al geruime tijd geleden een calamiteitenplan opgezet en daar is ook al een paar keer mee geoefend, onder meer met patiënten die met ebolaverschijnselen naar de dokter gingen. Die bleken uiteindelijk malaria te hebben.'

Er is ook nog goed nieuws: het WHO maakte vandaag bekend dat Nigeria ebolavrij is. Senegal werd eerder al ebolavrij verklaard. Stevenen we af op een ebolavrije wereld?
'In die twee landen hebben hulpverleners het virus weten te beteugelen. Dat is heel gunstig, maar het is moeilijk te zeggen of het virus in de andere drie landen (Sierra Leone, Liberia en Guinee) ook onder controle gebracht kan worden, of dat het verder uit de hand loopt. Er moet meer hulp komen, dat staat vast. We moeten onze targets halen door effectief te isoleren. Het target wordt gehaald als dat bij zeventig procent van de gevallen lukt, nu is dat eerder bij twintig procent het geval. Ook moeten er nieuwe ziekenhuizen gebouwd worden. Er zijn ook andere manieren van aanpak. Amerika kiest er bijvoorbeeld voor om een semi-militaire operatie uit te voeren in Liberia.'

Er moeten ook nog voldoende artsen gevonden worden die naar ebolagebied afreizen. Vanuit Nederland is er vooralsnog geen massale aanloop.
'Minister Schippers heeft een oproep gedaan. Daar zijn zo'n 200 reacties op gekomen. Artsen Zonder Grenzen heeft uiteindelijk zo'n tien tot vijftien artsen geschikt bevonden. Dat zijn er inderdaad niet zo veel, maar er moet een strenge selectie plaatsvinden.'

Je moet ook maar de ballen hebben om als arts naar ebolagebied af te reizen.
'Er is zeker persoonlijke moed vereist om te vertrekken en daar hulp te bieden.'

Het zou ook al heel erg helpen als er een ebolamedicijn op de markt wordt gebracht. Wetenschappers in Canada hebben een nieuw vaccin ontwikkeld dat toepasbaar is op dieren, zo is vandaag bekendgemaakt. Biedt dat hoop?
'Een vaccin is uiteindelijk een noodzakelijke stap. Als het niet op dieren zou werken, dan zou het ook niet op de mens toegepast hoeven worden. Maar het is zeker niet gezegd dat het nieuwe vaccin ook daadwerkelijk op de mens werkt. Toch worden er wel stappen gezet. Zo hebben er een aantal bloedtransfusies plaatsgevonden door antistoffen van mensen die zijn genezen van de ziekte in te brengen bij patiënten die besmet zijn. Dat helpt mogelijk. De besmette verpleegkundige in Spanje lijkt hierdoor bijvoorbeeld te zijn opgeknapt.'

Dit is aflevering 384 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Hulpverleners in Freetown, Sierra Leone, dragen een slachtoffer van ebola weg naar een begraafplaats. Beeld belga
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden