ColumnCasper Albers

Er zijn 64.605 verschillende coalities die op een kamermeerderheid kunnen rekenen

null Beeld

De formatie wil maar niet lukken en enige haast is wel geboden. De kans is aanwezig dat er in de drie dagen tussen het schrijven en het plaatsen van deze column wéér een bewindspersoon is opgestapt (en vervangen door Stef Blok). Mede daarom wordt de roep om nieuwe verkiezingen steeds groter.

Nieuwe verkiezingen worden verkocht als de oplossing voor de impasse. Dat is het niet. Een kortetermijnoplossing is het sowieso niet want tussen uitroepen van verkiezingen en het installeren van de nieuwe Kamerleden zit al gauw een maand of drie. En daarna komt nog een nieuwe formatieperiode, die gemiddeld ook zo’n drie maanden duurt. Zouden er volgende week nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven, dan zitten we dus tot in het voorjaar aan de restanten van Rutte III vast.

En dat gaat er dan vanuit dat het formeren na de verkiezingen opeens wel snel kan. Er zijn 64.605 verschillende coalities die op een rekenkundige kamermeerderheid kunnen rekenen. Het overgrote deel van deze coalities zal straks weer op een meerderheid kunnen rekenen. En het overgrote deel van de combinaties die nu de 76 zetels niet halen, zullen straks ook de 76 zetels niet halen. Alleen bij een aardverschuiving in de zetelverdeling na de verkiezingen zijn er opeens veel nieuwe mogelijkheden – maar er is niks wat daarop wijst. De partijen die het nu samen moeten oplossen, zijn ook de partijen die het na nieuwe verkiezingen samen moeten oplossen.

Daar komt bij dat alle partijen weer met zowel dezelfde poppetjes als plannen de verkiezingen ingaan, dus ook dezelfde inhoudelijke verschillen en botsende ego’s blijven een probleem. Wopke wil nog steeds niet met Jesse én Lilian spelen, niemand wil met Thierry want Thierry doet eng, en Gert-Jan en Sigrid hebben nog steeds een andere mening over medisch-ethische thema’s.

Toch wil inmiddels een meerderheid van de kiezers nieuwe verkiezingen, aldus een methodologisch goed opgezette peiling van EenVandaag. Het was niet gepeild, maar ik vermoed dat veel deelnemers zich niet realiseren dat nieuwe verkiezingen geen snelle oplossing zijn.

Uit een andere peiling leren we dat de niet bestaande partij Lijst Omtzigt goed is voor zo’n 25 Kamerzetels. Daags nadat Omtzigt herhaald had dat hij echt, maar dan ook echt niet op korte termijn een eigen partij ging oprichten werd aan deelnemers de vraag voorgelegd ‘Als er vandaag Tweede Kamerverkiezingen zijn [die zijn er niet], zou u dan op de [niet bestaande] partij Lijst Omtzigt stemmen?’

Het is evident dat dergelijke dubbelhypothetische peilingen weinig zeggen over een toekomstige verkiezingsuitslag, laat staan dat je enige waarde moet hangen aan het getal 25. Toch werd dit nieuws breed uitgemeten in de media. De enige les die eruit te trekken was, is dat Omtzigt razend populair is onder de (centrum-)rechtse kiezers. Een oplettende journalist had echter geen peiling nodig gehad om dat te observeren.

Hoe dan ook, ondanks de massale roep om nieuwe verkiezingen, zal Omtzigt voorlopig geen eclatante verkiezingswinst kunnen behalen. Hij kan een deel van die 64.605 coalities aan een Kamermeerderheid helpen, maar het waarschijnlijkste scenario is dat hij voorlopig vanuit de Kamer probeert de regering te sensibiliseren.

Casper Albers is hoogleraar statistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden