Column Bert Wagendorp

Er moeten zich eerst rampen voordoen voor er rigoureus van koers wordt veranderd

Dinsdag verscheen Deltaprogramma 2019 van de Deltacommissaris, die ervoor moet zorgen dat we hier onze voeten droog en het hoofd boven water houden – nu, maar vooral in de toekomst. Bijlage B van het programma betrof een rapport van het water-onderzoeksinstituut Deltares. Bijlage B ging over de stijging van de zeespiegel. ‘Bijlage B’, dacht ik, dat klinkt niet erg alarmerend, anders was het wel ‘Bijlage A’ geweest. Of was er zelfs een apart paniekrapport uitgekomen, Pompen Of Verzuipen.

Maar Bijlage B bleek toch tamelijk verontrustend. De stijging van de zeespiegel tussen 1995 en 2100 werd tot dusver geschat op 35 tot 100 centimeter. Maar, schrijft Deltares, het zou volgens de nieuwste inzichten ook weleens twee meter kunnen zijn. En als we de opwarming van de aarde niet onder de twee graden houden maar laten oplopen tot vier graden, dan wordt het mogelijk drie meter in 2100 en vijf tot acht meter in 2200. Daar valt niet meer tegenop te bedijken of te pompen. Dan wordt een groot deel van Nederland het Verdronken Land van de Randstad en verdwijnen wereldwijd delta’s onder water.

Ook al op dinsdag – het was een veelbewogen dag – opende in Brussel een tweedaagse conferentie onder de naam Post-Growth 2018, georganiseerd door een aantal partijen in het Europees Parlement, vakbonden en ngo’s. Het was geen bijeenkomst van vage dromers en groenuitgeslagen idealisten, een van de keynote speeches werd gegeven door Margrethe Vestager, eurocommissaris van Mededinging. Ter gelegenheid van de conferentie hadden meer dan tweehonderd wetenschappers maandag in De Morgen een ingezonden brief gepubliceerd, waarin zij ervoor pleitten economische groei niet langer centraal te stellen in ons politieke en economische beleid, maar het anders te gaan doen: degrowth.

Het bbp als de maat aller dingen leidt volgens de ondertekenaars tot een palet aan ongewenste ontwikkelingen en rampen. Tot tweedeling in de samenleving, instabiliteit en bedreiging van de democratie. Het zorgt voor een groeiende schuldenberg, put de aarde uit, beschadigt het milieu. Het vernietigt voedselketens, zorgt voor opwarming en klimaatverandering die het leven op veel plekken onmogelijk maakt. En het leidt tot een watercrisis.

Ergens tussen die ingezonden brief en Bijlage B loopt een dikke rode lijn die de twee verbindt.

De moderne mens heeft zich uitgeleverd aan een meetmethode die ons in een ijzeren greep houdt en naar de ratsmodee dreigt te helpen. Het antwoord heet dus sinds enige tijd degrowth. Dat is het streven naar een systeem waarin groei niet langer de heilige graal is, maar welzijn, een rechtvaardige verdeling van de welvaart, een duurzame wereld, prosperity without growth.

Traditionele economen schieten dat idee af en politici moeten er ook weinig van hebben. Obsessies laten zich niet gemakkelijk verdrijven en groeicijfers hebben de charme van de simpelheid. De enige Nederlandse politica die uitgesproken voor is, is Marianne Thieme van de PvdD.

Ook op dinsdag – wát een dag was het! – kondigde de regering aan, naar aanleiding van Bijlage B, dat er een onderzoeksprogramma zal komen naar de zeespiegelstijging en de gevolgen voor Nederland.

Er moeten zich eerst rampen voordoen voor er rigoureus van koers wordt veranderd. Maar een CPB-rapport met een Bijlage B over de ernstige consequenties van de groeicijferfixatie zou een begin zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.