Nieuw Venster Online haat

Er klopt weinig van het beeld van de internettrol

Loes Reijmer werpt in deze rubriek een blik op onlinecultuur.

Trek het je niet zo aan, joh. Wie kaatst kan de bal verwachten toch? Klap die laptop dicht en maak eens een goede wandeling. Frisse lucht, daar knapt een mens van op hoor. En je dan niet bij iedere voorbijganger paranoïde afvragen of diegene jou ‘een zwarte hoer’ vindt die ‘eens goed genomen moet worden’. Mensen die zoiets schrijven zijn trollen. Die komen niet buiten.

De internettrol is een sneu type, denken we graag. Een eenzame man met veel te veel tijd om op internet rond te hangen. Als dit een cursus zou zijn waarbij associaties rondom een woord op een whiteboard moesten worden geschreven, dan zou ik daarbij direct ‘zolderkamer’, ‘witte onderbroek’ en ‘peuk’ roepen. Iemand die online tot bloei komt, maar in het echte leven weinig klaarspeelt.

Het is een prettige gedachte, maar er klopt weinig van.

Deze week zagen we de invloed van online haat op echte levens. Columnist Seada Nourhussen stopte met haar column bij Trouw vanwege de ‘extreme, negatieve en soms racistische reacties’ op haar werk. NRC-columnist Clarice Gargard deed aangifte van duizenden racistische en seksistische beledigingen, verkrachtingsverwensingen en doodsbedreigingen die ze op Facebook ontving toen ze verslag deed van een protest tegen Zwarte Piet. Of ze weleens overweegt om met haar column te stoppen, vroeg NRC haar. ‘Iedere dag’, antwoordde Gargard.

NRC-columnist Clarice Gargard deed aangifte om duizenden racistische en seksistische beledigingen. Beeld Else Krebbers

In dit gepolariseerde klimaat staan columnisten voor een lastige afweging. Zichtbaarheid op sociale media is belangrijk, zeker voor freelancers. Ze kunnen er hun artikelen delen en contact onderhouden met volgers. Maar die waardevolle interactie, of deze nou complimenteus of kritisch van aard is, belandt veelal onder een flinke bak bagger. Tel daar nog maar een containertje bij op als de betreffende columnist een vrouw is. En vermenigvuldig dat alles met een factor tien als de betreffende columnist een zwarte vrouw is.

Je zou het de wet van Johan Derksen kunnen noemen. Hoe minder demografische kenmerken je met de beste man deelt, hoe groter de kans dat je online allerhande ellende over je uitgestort krijgt. 

Media lijken nog geen antwoord te hebben op deze situatie. Negeer het gewoon, is het machteloze advies veelal, het zijn maar sociale media. Maar die houding miskent het belang van internet voor het dagelijkse én professionele leven. De online wereld zit in je broekzak en is dus niet buiten de deur te houden. En ook op een dikke huid verschijnen wondjes als er maar lang genoeg wordt gekrabd. 

De gevolgen voor het publieke debat zijn al zichtbaar. Nourhussen stopte met haar column, velen hebben hun Twitteraccount verwijderd omdat ze zich niet meer vrijwillig willen onderwerpen aan seksistische of racistische beledigingen. Degenen die zijn gebleven voelen de hartslag toenemen op het moment dat ze inloggen. En dan zal er ook nog een hoop onzichtbaar blijven. Welke onderwerpen worden gemeden? Wie weigert een column uit zelfbehoud?

Toen ik zelf de eer had om mikpunt te zijn van talloze verkrachtingsverwensingen, verbaasde me dat ze veelal afkomstig waren van normale jongens. Op de Facebookpagina van GeenStijl plaatsten die de meest vreselijke en expliciete reacties, vaak gewoon onder hun eigen voor- en achternaam. Ene Mike deed zelfs een duit in het zakje vanaf het Facebookprofiel ‘Mike en Sandra’. Ik klikte verder en zag dat ze bij defensie werkten, of in de zorg. ‘De haatberichten kwamen niet van schreeuwende hooligans maar van ogenschijnlijk keurige Nederlanders die vrolijk met gezin op de foto stonden’, schreef Gargard deze week eveneens in haar NRC-column.

Het is een krachtig beeld, die sneue trol op zijn zolderkamertje, eenzaam en alleen in de marge van de samenleving. Maar hij ontneemt ons ook het zicht op de werkelijkheid. Namelijk dat dit gedrag, blijkbaar, heel normaal is. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.