OpinieVerslaafd aan opiaten

Er is nog steeds te weinig aandacht voor pijnbestrijding

Pijngeneeskunde is een jong vak dat in onze medische opleidingen nauwelijks wordt onderwezen, betoogt Frank Huygen.

Oxycodon wordt steeds meer voorgeschreven. Beeld Krista van der Niet
Oxycodon wordt steeds meer voorgeschreven.Beeld Krista van der Niet

Waar deskundigen voor waarschuwden wordt bewaarheid. Bij toename van oxycodongebruik stijgt ook het aantal overdoses. Aanvankelijk was dit alleen een probleem in de Verenigde Staten. In Europa zagen we al jaren een stijging van het oxycodone gebruik zonder daadwerkelijk een toename van complicaties. Dit werd toegeschreven aan een ander zorgstelsel waardoor met name illegale opiaten zoals Chinese fentanyl, dat nog gevaarlijker is dan oxycodone, in de Verenigde Staten veel meer gebruikt worden.

Kanttekeningen

Toch vallen er wel wat kanttekeningen te maken. De suggestie dat het voorschrijven van meer oxycodone een gevolg zou zijn van het doorschieten van aandacht voor pijnbestrijding zou ik willen omdraaien.

Er is nog steeds te weinig aandacht voor pijnbehandeling. 1 op de 5 Europeanen heeft volgens meerdere epidemiologische onderzoeken ernstige klachten van chronische pijn. 30 procent van de patiënten die geopereerd worden hebben in de eerste 24 tot 72 uur na een operatie gemiddeld tot ernstige pijn en onder patiënten met pijn bij kanker wordt ook nog steeds schrikbarend veel pijn geleden.

Hiervoor zijn enkele redenen. Op de eerste plaats is dat pijngeneeskunde nauwelijks onderwezen wordt in onze medische opleidingen. In Nederland bestaat een grote variatie tussen de medische opleidingen voor wat zij aanbieden aan onderwijs in pijngeneeskunde en als directe consequentie ene grote variatie in kennis bij medici aangaande pijngeneeskunde. Het is vaak lokale folklore en geloof die het beleid bepalen.

Jong vak

Op de tweede plaats is pijngeneeskunde nog steeds een jong vak waar we een aantal zaken niet weten. Bijvoorbeeld fantoompijn of chronische pijn na gordelroos is, ondanks alles wat we kunnen, soms onbehandelbaar. In onderzoeksbudgetten gaat er niet of nauwelijks geld naar Pijngeneeskunde. Het laatste pijnprogramma dat gefinancierd is eindigede in 2006.

We kunnen niet zonder opiaten. Als we ze voorschrijven moeten we dit wel doen in de context van een multidimensionale diagnostiek en therapie. Minister Bruins heeft gelijk. De keuze van geneesmiddelen is de verantwoordelijkheid van artsen ‘Het blijft zaak dat zij zich bewust zijn van de risico’s en hun patiënten goed voorlichten’ Dit start echter wel met een goede opleiding van artsen en meer geld voor onderzoek. Mogelijk dat de minister of de politiek daar ook een rol in kan spelen als het veld het zelf niet opgelost krijgt.

Erg verslavend

Overigens vernauwt de discussie zich teveel tot het opiaat oxycodone. Andere opiaten hebben vergelijkbare risico’s. Genoemd is als het preparaat fentanyl dat in de Verenigde Staten op de illegale markt een grote rol speelt in de problematiek. Wij kennen niet een vergelijkbare illegale markt, maar wel zogenaamde ‘rapid onset’ opiaten die via het neus- of wangslijmvlies worden ingenomen. Ze zijn erg verslavend en worden, ook door gebrek aan kennis, om onterechte redenen voorgeschreven.

Een laatste kanttekening gaat over de opmerking dat sommige artsen stellen dat ziekenhuizen vaker zware pijnstillers voorschrijven doordat de Inspectie hen is gaan afrekenen op pijnregistratie. Hoe minder pijn patiënten zeggen te ervaren, hoe beter het ziekenhuis scoort. Dit lijkt mij pertinente nonsens. Geen enkel weldenkend ziekenhuis in Nederland zal zo handelen. Dit druist volledige tegen de protocollen in. Als het ergens nog wel gebeurt is dat een zaak voor de Inspectie.

Frank Huygen is hoogleraar Anesthesiologie in het bijzonder Pijngeneeskunde aan Erasmusmc.

Hoogleraar Frank Huygen. Beeld
Hoogleraar Frank Huygen.

Opioïden zijn echt verslavend en dodelijk

Het gebruik van oxycodon kan leiden tot verslaving en overdoses, zag Dinah Kohnstamm met eigen ogen in de Verenigde Staten. Daarom pleit ze voor een absoluut verbod op het uitschrijven ervan door huisartsen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden