ColumnAleid Truijens

Er is de eindexamenkandidaten meer afgepakt dan alleen hun examen

Hier en daar bungelde er afgelopen week al een schooltas aan een vlaggenstok en in veel huizen knalden misschien de champagnekurken. Veel van de negenduizend leerlingen die dit jaar eindexamen doen in het voortgezet onderwijs weten nu al dat ze zijn geslaagd, simpelweg door te kijken of ze hun schoolexamens – examens die de school zelf afneemt en die de helft van het eindcijfer bepalen – tot nu toe voldoende hebben. Bij de meesten kán het, nu het centrale examen is afgeblazen, dan al niet meer misgaan.

Heel feestelijk zal het niet zijn geweest. Er is de examenkandidaten meer afgenomen dan het centrale examen. Het nachtenlange, heroïsche doorleren, op een dieet van cola en koeken. De saamhorigheid van het klagen over kapot moeilijke examens en oneerlijke becijfering. De eerste grote horde in je leven, een lakmoesproef. Het al nagelbijtend wachten op het verlossende telefoontje. De enorme voldoening als je slaagt. De in alcohol gedrenkte reis naar Mallorca, het afsluitende gala. Dat alles missen ze. De hele rite de passage. Vergeleken bij alle coronadoden en -zieken, en de velen die hun werk en inkomen verliezen is het klein leed, maar toch

Ze zullen een bijzondere generatie worden, de lichting 2020. Net als de Nederlandse hbs’ers van 1945 en de Franse lyceïsten van 1968. Ook die van 2020 zullen voer voor onderzoekers zijn: hoe goed doet deze generatie het in het verdere leven?

Het rampjaar 2020 zal het onderwijs een grabbelton aan argumenten leveren. Vernieuwingsprofeten die ‘zo’n papiertje’ toch al waardeloos vonden, hebben munitie om het centrale examen overbodig te verklaren. Het hoger onderwijs zal – terecht – eisen dat de we de centrale examens behouden; een landelijke objectieve toetsing is nodig om garanties te krijgen over het niveau van de studenten.  

De industrie van het gedigitaliseerde leren zal triomfantelijk roepen dat de leraren razendsnel hebben bijgeleerd in technologie; zelfs de bokkigste boomers kregen het online lesgeven onder de knie. Tegenstanders zullen zeggen dat we in 2020 ontdekten hoe kil en tweedehands beeldschermonderwijs eigenlijk is, en dat leren toch heus een groepsproces is. 

Konden die eindexamens echt niet doorgaan? Had de sector creatiever oplossingen moeten bedenken?  Ik denk dat afblazen onvermijdelijk was. Met z’n allen in een gymzaal, zelfs op anderhalve meter afstand, is onverantwoord, vooral omdat ze allemaal naar de wc moeten en na afloop in groepjes samendrommen. Dat geldt overigens ook voor de schoolexamens, die sommigen scholen vreemd genoeg nog wél op school afnemen. Iedereen het diploma cadeau geven had ook gekund, maar dat doet geen recht aan de inspanningen die scholieren hebben geleverd voor hun schoolexamens. Zo’n cadeautje zal voelen als een vernedering. 

De resterende schoolexamens kunnen merendeels online worden afgenomen, in mondelinge videogesprekken of met opdrachten waarbij je boeken en internet mag gebruiken – niet ideaal, maar het kan. Razendsnel de centrale examens eventjes digitaliseren lijkt me onmogelijk. Hoe voorkom je fraude en zorg je voor een gelijkwaardige situatie voor alle kandidaten? Goed dat dat niet gebeurt. 

Ik maak me meer zorgen over het afblazen van de centrale eindtoets van het basisonderwijs, meestal de Cito-toets. Nu is het advies van de school doorslaggevend. Eerder is gebleken dat blind varen op het schooladvies de kansenongelijkheid vergroot. Dat is slecht nieuws voor kinderen van lageropgeleide ouders, voor wie een objectieve toetsing, zonder vooroordelen, van levensbelang is.

Na de meivakantie is de quarantaine misschien voorbij. Iedereen weer terug in de gehate kooi die school heet, maar waarnaar velen tijdens het eindeloze, landerige thuiszitten stiekem verlangden. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden