ColumnElma Drayer

Enige mildheid voor de échte stuurlui zou ons niet misstaan

Sinds de coronacrisis losbarstte, zie je de kaste der betweters exponentieel groeien. Ter ­linkerzijde brengen ze maar wat graag de verderfelijkheden van het neoliberalisme nog eens onder de aandacht. Oftewel: I told you so, maar niemand wilde luisteren. Ter rechterzijde zijn ze al even overtuigd van de eigen voortreffelijkheid. Beider boodschap komt op hetzelfde neer: waren wij aan het bewind ­geweest, het venijnige beestje had geen schijn van kans gehad.

Misschien nog wel hinderlijker zijn de talloze lieden uit het midden die overheid en kabinet verwijten dat ze sinds de uitbraak ernstig tekortschieten. Die tot gekmakens toe betogen dat de boven ons gestelden beter, consequenter en sneller hadden moeten handelen en duidelijker hadden moeten communiceren.

Woensdag schreven de Nijmeegse hoogleraar veiligheid Ira Helsloot en de Amsterdamse onderzoeker-journalist Peter Olsthoorn op de opiniepagina van de Volkskrant over de ‘irrationele maatregelen’ van het kabinet om onder meer de scholen te sluiten. Die maatregel, schamperden ze, was uitsluitend genomen onder ‘maatschappelijke druk’.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder vindt u de door Blendle ingesproken versie.

Gisteren liet Mark Boukes, communicatiewetenschapper te Amsterdam, in deze krant weten dat de overheid te weinig doet om tegenstrijdige informatie te voorkomen. ‘In het begin werd gezegd dat niet-zieke mensen anderen niet kunnen besmetten, dat scholen open konden blijven omdat kinderen niet ­besmettelijk zijn. Later bleek dat ­allemaal veel genuanceerder te liggen. Dat leidt tot verwarring.’ Tevens meende hij dat de overheid ‘slecht’ uitlegt waarom ze een besluit al dan niet neemt. Bijval kreeg hij in de ­Kamer waar later die dag spreker na spreker het kabinet inwreef ‘achter de feiten aan’ te lopen.

Nu zijn er heus landen waar ­leiders precies denken te weten wat hun te doen staat. Waar ze strenge maatregelen probleemloos invoeren en glashelder communiceren. Waar de bevolking gedwee de bevelen van overheidswege opvolgt en er geen verwarring heerst. Waar de neuzen, kortom, keurig dezelfde kant opstaan.

Goddank gaat het hier anders. Mij althans bevalt het nogal om te leven in een land waar het kabinet bestaat uit mensen zoals u en ik. Uit modderaars dus.

De ene keer doe je iets slims, dan weer iets oliedoms. Soms aarzel je te lang voor je een beslissing neemt, soms weet je precies hoe je de knoop moet ontwarren. Ook gebeurt het dat je inzicht voortschrijdt. Wat gisteren nog een meesterzet leek, blijkt vandaag onvermoede gevolgen te hebben. Dus kom je terug op je besluit. En ondertussen staat één ding vast: als je al wijsheid bezit, dan ­altijd achteraf.

Ik prijs mij gelukkig met een premier die het land tot op heden bij ­elkaar weet te houden. Die terdege beseft dat hij de waarheid niet in pacht heeft en dus een keur aan deskundigen raadpleegt. Die even terdege beseft dat hij moeilijk in een vacuüm kan opereren, dus dat ‘maatschappelijke druk’ het soms even moet winnen van de ratio. Wat is daar eigenlijk mis mee?

Bovenal prijs ik mij gelukkig met een premier die zich gedraagt zoals een premier zich in een ongekende crisis als deze dient te gedragen. Dan moet je zijn als de stewardess die tijdens zwaar weer door het gangpad loopt, en hardnekkig blijft uitstralen dat het uiteindelijk goedkomt – ook al heb je in werkelijkheid geen idee van de afloop. Wat zou hij anders moeten doen?

Natuurlijk, gekrakeel is inherent aan een open samenleving als de onze. Betweterij ook. Alle burgers in een democratie, schreef Karel van het Reve vele jaren geleden, zijn ontevreden – om de eenvoudige reden dat ze allemaal tot ten minste één groep behoren die zijn zin niet krijgt. Bovendien kan elke burger in een vrije samenleving zijn ongenoegen desgewenst luidkeels ventileren. En komen wantoestanden vroeger of later onherroepelijk aan de dag. In een land waar de neuzen ­dezelfde kant op staan, kunnen ze van zulke verworvenheden doorgaans alleen dromen.

Allemaal wáár. Maar nu enige mildheid voor de échte stuurlui zou ons niet misstaan. Kunnen we elkaar straks weer lekker de maat nemen.

Lees ook

Opinie: Het is terecht dat het kabinet blind vertrouwt op de wiskundige kennis van het RIVM
Met epidemiologische wiskunde kun je kennis vergaren over de verspreiding van besmettelijke ziekten. Onzekerheden zullen er blijven en achteraf is altijd alles duidelijker, maar het kabinet vertrouwt terecht op de kennis en kunde van het RIVM, schrijven hoogleraar informatica Chris Verhoef en biostatisticus Ronald Geskus. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden