ColumnAleid Truijens

En weer is er niet naar de burgers geluisterd

null Beeld

Het strand was rustiger en gemoedelijker dan in Zandvoort, en er was minder file onderweg. Dus ging ons hele gezin op zonnige dagen in een volgepropte Renault Dauphine naar Wijk aan Zee. Als ik de flessen Exota had ingegraven, mijn broers het klapperende windscherm hadden vastgenageld en mijn moeder gestrekt op de stretcher lag, keek mijn vader bedenkelijk naar de loodgrijze rookpluim die onze richting op dreef. ‘De wind staat weer verkeerd’, mompelde hij. De Hoogovens, die draaiden altijd door. Veel mensen verdienden daar hun brood, vertelde mijn vader. Die stank, dat moest maar. Ruik die heerlijke zeelucht!

Ach, de jaren zestig. Over gezondheid maakten mijn ouders zich niet druk. We hadden het goed. Mijn vader rookte er zorgeloos op los en onze auto had geen gordels. Aan het strand werden we niet ingesmeerd. Ziekte, dat was iets voor andere mensen.

Andere mensen maken zich nu, in de omgeving van de fabriek die inmiddels Tata Steel heet, wél terechte zorgen om hun gezondheid. Dat hun leefomgeving vervuild is, weten we allang. Er liggen stapels alarmerende rapporten. De GGD constateerde in 2009 dat hier meer kanker voorkomt dan elders in het land. Het RIVM ontdekte in 2019 dat het neerdalende stof kankerverwekkende metalen bevat, die ook schadelijk zijn voor kinderen. Bewoners meldden dat er ‘grafietregens’ vielen; speeltuintjes moesten dagelijks worden schoongemaakt. De concentratie fijnstof is hoog.

In april dit jaar publiceerde het RIVM op basis van gegevens van huisartsen en GGD’s een onderzoek waaruit blijkt dat de kans op longkanker in de regio 25 procent groter is dan in de rest van het land. Ook hartaandoeningen en diabetes komen vaker voor. Maar een oorzakelijk verband met de uitstoot van Tata Steel wil het RIVM niet leggen. Er is vervolgonderzoek gedaan, maar dat komt pas uit ná het debat in de Tweede Kamer over Tata Steel.

Het wantrouwen in de regio steeg toen bekend werd dat directeur Van de Velden van GGD-Kennemerland persoonlijk de naam Tata Steel uit het rapport had laten verwijderen. De bewoners hebben er nu genoeg van. Ze vertrouwen de metingen die Tata Steel zelf doet niet en vinden dat de toezichthouder tekortschiet. Ze laten zelf onderzoek laten doen, door een extern bureau, gefinancierd door rijke ondernemers; er is al één miljoen euro beschikbaar. Onderzoek bij de bronnen: wat stoten die precies uit en hoe gevaarlijk is dat? Dat cruciale onderzoek deed het RIVM niet, want ‘dat was niet de opdracht’.

Het is een mooi burgerinitiatief. Maar wat treurig dat dit nodig is. De bewoners zijn al veel te lang ongerust over hun gezondheid. Dit gerichte onderzoek had eerder kunnen gebeuren; het kabinet, verantwoordelijk voor de volksgezondheid en milieuschade, had het moeten afdwingen. Of RIVM en GGD aan de leiband van Tata Steel lopen is niet aantoonbaar; het kan ook zijn dat ze eigen fouten willen afdekken. Gelukkig heeft Renske Leijten – weer zij, waar blijven de andere partijen? – laten weten dat de SP pas wil debatteren als alle RIVM-cijfers bekend zijn. Misschien wacht de eenmansfractie Omtzigt straks een mooie kluif. Weer is er niet naar de burgers geluisterd; weer is onduidelijk of instituties die de burger moeten beschermen dat wel hebben gedaan.

Hopelijk ademen in Wijk aan Zee pipse stadsneusjes ooit gezonde zeelucht in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden