Opinie

En daarom krijgen ze Brussel er nooit onder

Chers Brusseleirs, blijf geloven in jullie veer- kracht en openheid. Het ga jullie goed.

Terras op het Sint Goriksplein, Brussel, september 2012.

Naar huis fietsen door het Vondelpark was voor een Brusselaar nog nooit zo surrealistisch als afgelopen dinsdag. Terwijl mijn stad, door een reeks laffe aanslagen, in chaos en verdriet is gehuld, fietsten de Amsterdammers even ordelijk als anders naar huis. Op slechts twee uur met de trein hier vandaan stonden de Brusselaars nog te trillen op hun benen, terwijl de Amsterdamse joggers vrolijk door hun park bleven lopen en het Blauwe Theehuis gewoon weer open was. Het leek wel alsof ik me in een beschermende Hollandse zeepbel bevond, terwijl mijn eigen Brusselse wereld in brand stond.

Het is moeilijk om aan Amsterdammers uit te leggen wat voor een stad Brussel is en waarom we de situatie daar maar niet onder controle krijgen. Weinig steden verschillen zo veel van elkaar als de twee hoofdsteden van de Lage Landen. In Amsterdam vind je regelmaat terug in alles, zowel in het ritmisch peddelen van de fietsers als in de gelijkmatig verlichte ramen van de statige grachtenhuizen. Brussel, daarentegen, is een stad waar iedereen een beetje verloren loopt en waar wanorde nu eenmaal deel van het dagelijkse leven is. Het is een stad waarin je in één straat meestal evenveel stijlen van architectuur terugvindt als er nationaliteiten wonen.

Sociale stad

Er gebeurt veel in Brussel, waar Amsterdammers enkel maar meewarig hun hoofd over kunnen schudden. Het is een metropool, een stukje groter dan Amsterdam, die geen centraal bestuur heeft, maar geleid wordt door 19 burgemeesters en evenveel tweetalige gemeentebesturen. Het is een plaats waar je dronken daklozen ziet slapen op toeristische trekpleisters, waar de geur van urine niet zelden de eerste verwelkoming is die treinreizigers krijgen als ze de stations verlaten en waar zebrapaden vooral als parkeerplaatsen worden gebruikt. Het is een stad waar niks mag, maar alles kan.

En toch is het vooral een stad om te bewonderen. Niet zozeer als geboorteplaats van het surrealisme of Jacques Brel, maar wel omdat het boven alles een uitzonderlijk sociale stad is. Het is een plaats waar armoede zichtbaar is omdat het niet wordt weggestopt. In Brussel heerst niet alleen de middenklasse, maar in haar centrum vind je nog steeds alle lagen van de bevolking terug. Diversiteit is er ook niet louter een modewoord dat enkel wordt gevierd als het gaat over internationale kunstenaars, maar een dagelijkse realiteit met al haar voor- en nadelen. Brusselaars worden vaak omschreven als je-m'en-foutisten (onverschilligen), en dat zijn ze zeker ook wel een beetje, maar ze zijn ontegensprekelijk vooral tolerant. Niet alleen tolerant ten opzichte van andere culturen, maar ten opzichte van anderen tout court. Ze staan open voor de stijve, ongemakkelijke Vlaming, de nonchalante Waalse bohémien alsook voor de lichtjes arrogante Europese expat.

Veerkracht en openheid

Alleen al daarom zullen de dramatische gebeurtenissen van afgelopen dinsdag de stad en haar inwoners niet klein krijgen. Brussel heeft zo veel te verduren gekregen de laatste jaren, maar blijft zich moedig handhaven dankzij de warme vriendelijkheid en gemoedelijke openheid van de Brusselaars. Tegen wil en dank werd Brussel met de komst van de NATO en EU-instelling uitgeroepen tot een Europees en internationaal centrum en toch staat ze er nog steeds alleen voor. Moet ze zelf, met weinig federale of internationale hulp, een oplossing zoeken voor problematische jongeren, vervallen musea en rampzalige mobiliteitssituatie. De stad wordt vooral gebruikt door niet-Brusselaars, van Vlaamse pendelaars tot internationale lobbyisten, maar wordt draaiende gehouden door de inwoners zelf. Wat ze elke dag opnieuw doen. En ook nu, na zo diep in haar hectische hart te zijn geraakt.

Chers Brusseleirs, blijf geloven in jullie veerkracht en openheid. Het ga jullie goed.

Kobe De Keere is Brusselaar en universitair docent cultuur- en stadssociologie aan de UvA.

Kobe De Keere is Brusselaar en universitair docent cultuur- en stadssociologie aan de UvA. Beeld Rechtenvrij
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.