Commentaar

'Elke verkiezing heeft de opkomst die ze verdient'

Bij deze gemeenteraadsverkiezingen gaat het nog om de thema's van de 'gemeente-oude-stijl', schrijft Sander van Walsum in het commentaar voor de Volkskrant.

Kiezers voor de gemeenteraadsverkiezingen in de rij bij een stembureau op Rotterdam Centraal. Beeld anp
Kiezers voor de gemeenteraadsverkiezingen in de rij bij een stembureau op Rotterdam Centraal.Beeld anp

Op voorhand hing boven de vandaag te houden gemeenteraadsverkiezingen de doem van een lage opkomst. Als die boven de 50 procent ligt, geldt dat inmiddels als een opsteker voor de democratie. Als minder dan de helft van de kiesgerechtigden komt opdraven, verkeert de democratie volgens sommigen in doodsnood. Tussen beide uitersten liggen echter slechts enkele procentpunten. En die kunnen nooit het verschil markeren tussen een vitale democratie of een terminaal zieke democratie.

Hoe dan ook zal de opkomst laag zijn. En hoe dan ook is dat zorgwekkend. Temeer omdat een lage opkomst niet alleen aan de vadsigheid van de kiesgerechtigden is toe te schrijven. Elke verkiezing heeft de opkomst die ze verdient. En de gemeenteraadsverkiezingen 2014 voelen aan als 'verkiezingen van gisteren'. Als verkiezingen voor een vertegenwoordigend orgaan dat zich louter over bestemmingsplannen en de hoogte van parkeerheffingen uitspreekt.

Voldoende toegerust?
Als die voorstelling van zaken ooit recht heeft gedaan aan de werkelijkheid, is ze nu - met de decentralisatie van overheidstaken in 2015 - in elk geval achterhaald. Die nabije toekomst is echter nog nauwelijks voelbaar. Akkoord: de decentralisatie legitimeerde de bemoeienis van landelijke kopstukken met de campagne. En her en der zullen de Participatiewet, de jeugdzorg en de AWBZ - de toekomstige gemeentelijke taken - aan de orde zijn gesteld. Maar deze thema's zijn nog niet bepalend voor het stemgedrag van de kiezers. En kunnen dat ook niet zijn, omdat de partijen er zelf nog nauwelijks over hebben gerept. Onbedoeld roepen ze daarmee de bange vraag op of ze wel voldoende voor de aanstaande decentralisatie zijn toegerust.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 zullen de thema's die nu nog goeddeels ontbraken mogelijk een grote rol spelen. En mogelijk zal daarvan een positief effect uitgaan op de opkomst. Het is dan wel zaak dat de rol van de gemeente niet beperkt blijft tot die van uitvoerder van landelijk beleid. De overheid die het dichtst bij de burger staat, moet ook over een zekere beleidsruimte beschikken. En idealiter staat aan het hoofd van die overheid een gekozen burgemeester. Maar die voorziening - een zegen voor de burgerparticipatie - zal in 2018 nog niet zijn getroffen.

Sander van Walsum is verslaggever voor de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden