Verslaggeverscolumn Toine Heijmans in Amsterdam

Elke rechtszaak is een botsing van verhalen, maar bij Holleeder tolt alles door elkaar

‘Neem brood mee en een vest’, zei de doorgewinterde collega. ‘Een kogelvrij vest?’ vroeg ik.

‘Nee een warm vest, het kan er koud zijn.’

‘En een thermosfles’, zei de andere misdaadjournalist. ‘Er is maar één koffiemachine, de hele rechtspraak klaagt erover.’

Met brood, een vest en een thermosfles meld ik me zwaar geaccrediteerd aan de poort van de bunker. Het is om Wim te zien, nu het nog kan. Wim zag ik vaak, gisteravond nog op tv, en als Wim er zelf niet is wordt er over Wim gepraat of speelt een acteur hem na. Met de ­jaren werd zijn verhaal het mijne, er is geen ontkomen aan, ook al heb ik er liever niks mee te maken.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

De bunker is een geblindeerd ­gebouw op diffuus terrein. Iedereen is vroeg en verbaasd over de korte wachtrij. Een agent ijlt de trap af, zijn opgewonden politiehond achterna. De hond licht een poot op en plast tegen de gevel.

Eerder ijlden bewapende agenten naar een jonge vrouw die haar auto dwars op straat parkeerde, uitstapte en iets op de bunker richtte. Het was een telefoon. Ze wilde een foto maken van Peter R. de Vries.

Alles hier krijgt onmiddellijk betekenis.

Rechtbanktekening van Willem Holleeder tijdens de strafeis van het Openbaar Ministerie in de extra beveiligde rechtbank De Bunker in Amsterdam Osdorp. Beeld ANP

De publieke tribune is halfvol. Het is een bijzondere dag want het woord ‘levenslang’ gaat vallen, dat staat in het script. Er zijn boeken geschreven, documentaires ­gemaakt, er zijn podcasts en er is een televisieserie, er zijn acht cameraploegen die allemaal koffie willen uit de koffieautomaat en vanavond worden de verhalen naverteld in talkshows – maar de publieke tribune is halfvol. Misschien begint het verhaal wat te verbleken en is er behoefte aan iets nieuws.

Het is een ruimte zonder ramen, we kijken tegen een gesloten rolluik aan. Langzaam ratelt het omhoog, modern theaterdoek. Vooraan ontwaar ik de man die lijkt op de acteur die Willem Holleeder speelt in Judas, de tv-serie, en ik verlang naar de stem van Rifka Lodeizen, die de zus speelt van de man die lijkt op de acteur die Wim speelt. Hij heeft inderdaad een grote neus.

Elke rechtszaak is een botsing van verhalen, maar hier vormt de grens tussen feit en fictie een dun membraan. Ze noemen hem Wim, in dat boek, in die serie; ze noemen hem Willem Frederik Holleeder in de bunker. De dossiers heten Perugia, Agenda, Fazant, Viool, Enclave; elk met materiaal genoeg voor een speelfilm. Het Openbaar Ministerie maakte een documentaire van een uur en vertoonde die ter zitting: beelden van Mieremet in het mortuarium, de reanimatie van Endstra, echte beelden en echt geluid van echte tapgesprekken, juridische munitie in een aansprekend format.

Stempher, de officier van justitie, spreekt met een prima podcast-stem. Zijn requisitoir is goed geschreven, dat kan zo uitgegeven, en het luisterboek is dan ook al klaar. Die hele wonderlijke Holleederwereld begint te tollen als hij een getuige aanhaalt in plat Amsterdams.

‘Ik ken niks anders doen dan wat ik moet doen hè, en dan gáán ik het doen.’

Net als in de film.

Peter R. de Vries heeft krentenbollen meegenomen. Beeld ANP

Naast me zit Peter R. de Vries; hij heeft een zakje krentenbollen meegenomen. Peter kent vrijwel iedereen in de dossiers persoonlijk, hij kende ook de doden. Hij is getuige en verslaggever tegelijk. Hij lijkt op de man die Peter R. de Vries speelt in de tv-serie Judas, een serie die hij niet kijkt, zegt Peter, want het is ­fictie. Hij heeft een rechte rug – anders was hij allang bezweken ­onder alle dwarsverbanden.

Dit verhaal trekt de beste jour­nalisten, ze zitten aan het pantserglas, sommigen doen al 15 jaar verslag. Ze schrijven, twitteren en livebloggen, ze staan stand-up voor de­camera van hun eigen krant. Deze rechtszaak duurt nu 55 zittingsdagen en de hoofdredacties blijven hongerig. Vandaag is een herhaling van een herhaling van een herhaling, maar Holleeder staat nog altijd in de lijstjes ‘meestgelezen’.

Vijf moorden, kroongetuigen, een familiedrama – het is niet niks. Maar wat betekent het? En hoe verhoudt dit verhaal zich tot de verhalen die geen aandacht krijgen, op plaatsen die anders dan deze stad écht in de greep zijn van criminelen, vaak met een Brabants, Limburgs of Gelders accent?

AD-verslaggever Koen Voskuil doet een stand-up. Beeld Foto ANP

Nu kijken we allemaal naar Willem. Hij lijkt zenuwachtig, strijkt zijn broekspijpen glad, wiegt zijn stoel van voor naar achter, zoekend naar het moment dat de voorpoten loskomen van de grond. Het gedrag van een roker zonder uitzicht op een sigaret – voor wat het waard is.

De eis is levenslang. Wim geeft geen krimp.

In de mixed zone van de bunker staan acht cameraploegen klaar om de commentaren te vergaren. ‘Het is niet eerlijk wat hier wordt verteld’, zegt een van Willems advocaten tegen het Jeugdjournaal.

Het loopt wel zo’n beetje op z’n einde hè, zeg ik in de perskamer ­tegen Peter R. de Vries. Nou, zegt hij, er komt vast een hoger beroep. ­‘Reken op nog eens twee jaar.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden