Opinie

'Elk euthanasieverzoek moet je serieus nemen'

Artsen hebben zowel de plicht te genezen als onnodig lijden te voorkomen, schrijft Steven Pleiter, directeur van de Levenseindekliniek.

Beeld anp

Psychiatrische patiënten zijn de pechvogels van de geneeskunde. Waar op somatisch terrein patiënten echt kunnen genezen, is dat in het geval van de psychiatrisch patiënt vaak voorwaardelijk. Zo goed als het het ene moment gaat, zo slecht het volgende.

Die onvoorspelbaarheid helpt ze ook al niet als ze zich richten tot hun arts met een verzoek om euthanasie. Dat ze ondraaglijk lijden wordt wel geloofd, maar uitzichtloos, zoals de wet stelt... Wellicht dat een nieuwe therapie wél verlichting brengt? En ging het vier jaar geleden al niet eens een periode veel beter met de patiënt? Dat kan zomaar weer.

De boodschap van hulpverleners is duidelijk: 'Als je dood wilt, moet je zelf maar iets bedenken. Wij kunnen je er niet bij helpen.'

Handen vuil
De suïcidecijfers bewijzen dat veel psychiatrisch patiënten dit onuitgesproken advies ook opvolgen. Het voordeel is dat niemand zijn handen vuil maakt. Het nadeel is dat naasten maar ook anderen vaak met erg akelige beelden worden geconfronteerd. En dat ook hier de dood definitief is.

Hoe kunnen we weten dat de patiënt niet alsnog van zijn stoornis was genezen? Inderdaad: dat kunnen we niet. Maar omdat niet wij, maar zijzelf hun leven stoppen, kunnen we zelf opgelucht ademhalen. Het was immers hun eigen keuze, hoe betreurenswaardig ook. We wassen onze handen nog eens in onschuld en gaan over tot de orde van de dag.

De Levenseindekliniek is een plek waar psychiatrisch patiënten in bepaalde gevallen hun euthanasiewens wél gehonoreerd zien. Tot ontsteltenis van velen, bleek onlangs.

Wat opvalt is dat de tegenstanders van deze rol van de Levenseindekliniek wel steeds zeggen dat ze vóór euthanasie zijn. En dat ze inzien dat euthanasie ook bij psychische problemen in sommige gevallen onvermijdelijk is. Maar zodra het concreet wordt schrikken ze terug. 'Nee, doe toch maar niet.' Bijvoorbeeld als iemand totaal ontspoord is door een extreme vorm van smetvrees en het leven een hel vindt. Of als iemand die al tientallen jaren aan depressies lijdt het vooruitzicht van pensioen, zonder de structuur van een baan, zo afschrikwekkend vindt dat hij de dood boven het leven verkiest.

Oplossing
Welke casus je deze mensen ook voorlegt, ze zullen steeds zeggen dat er ook nog andere mogelijkheden waren. Omdat het gegeven dat iemand dood wil voor iemand die gezond is niet te bevatten is. Ze houden vast aan het idee dat er altijd nog wel een oplossing te vinden is.

Zoals Niki Peters, die in de Volkskrant schreef dat ze ooit psychisch totaal in de knoop zat en naar de dood verlangde, maar nu weer van het leven geniet. Als er toen een Levenseindekliniek was, had ik nu niet meer geleefd, schreef Peters.

Verzoek honoreren
Die kans is nihil, want daarvoor zijn onze criteria te streng, maar het is wel waar dat de Levenseindekliniek een euthanasieverzoek serieus neemt en in principe wil honoreren. Wij gaan niet met de rug naar die patiënt staan, zoals zoveel anderen voordat hij zich tot ons richtte. Wij nemen het verzoek even serieus als dat van die kankerpatiënt die weet dat hij terminaal ziek is en zijn overlijden niet wil afwachten.

Na uitvoerige screening, talloze urenlange gesprekken over een reeks van maanden en intensief overleg met behandelaars en onze eigen artsen kan het zijn dat we euthanasie geven. We maken kortom vuile handen, omdat we het onmenselijk vinden deze mensen in de kou te laten staan. Artsen hebben zowel de plicht te genezen als onnodig lijden te voorkomen. Wij nemen die verantwoordelijkheid wél, ook bij psychiatrisch patiënten.

Steven Pleiter is directeur van de Levenseindekliniek.

 
Het gegeven dat iemand dood wil, is voor iemand die gezond is niet te bevatten
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden