VerslaggeverscolumnMarjon Bolwijn in Ede

Elk dakloos gezin dat niet tussen zwervers hoeft te slapen is er weer één

De woningnood heeft vele gezichten. Het toenemend aantal dakloze gezinnen is er zo een. Ze horen bij de nieuwe groep ‘economische’ daklozen, op zoek naar een betaalbare huurwoning omdat ze de hypotheek of huur van hun huis niet meer kunnen opbrengen, hun huurcontract is opgezegd, het huwelijk op de klippen is gelopen of bij terugkeer uit het buitenland een ander geboorteland aantreffen. Een land met een nijpend woningtekort, ellenlange wachtlijsten en particuliere verhuurders die de hoofdprijs vragen.

Waar blijven deze gezinnen? Ze kunnen niet altijd terecht in de daklozenopvang omdat veel gemeenten hen als ‘zelfredzaam’ zien, constateert de Nationale Ombudsman. Anders dan de gemiddelde zwervende lotgenoot, zijn ze niet vereenzaamd, niet verslaafd en hebben ze geen zware psychische problemen. Bovendien zit de nachtopvang propvol, vooral in de grote steden. Gemeenten brengen gezinnen tijdelijk onder in hotels of vakantieparken. Anderen slapen in hun auto, een caravan of de logeerkamer van familie.

Gemeubileerde woning wacht op dakloos gezin.

Mijn voorliefde voor constructieve journalistiek brengt mij naar Ede, waar de gemeente ouders met kinderen die dakloos raken doorverwijst naar Johanniter Opvang. Deze lokale organisatie beschikt dankzij stichtingen met een groot hart over een aantal gemeubileerde appartementen voor deze groep, verspreid door de stad. Zo, zegt coördinator Pieter Weerd, moet vooral kinderen worden bespaard dat zij een zwervend bestaan gaan leiden met hun ouders, of in de reguliere groepsopvang terechtkomen te midden van dakloze alleenstaanden met zware psychische en verslavingsproblemen. Door direct onderdak te verlenen loopt het gezin geen risico af te glijden of uiteen te vallen omdat dakloosheid voor Veilig Thuis een reden kan zijn kinderen onder te brengen in een pleeggezin.

Afgelopen jaar heeft Johanniter Opvang negentien gezinnen met in totaal 37 kinderen in een van haar woningen ondergebracht. Ze mogen er drie tot zes maanden blijven en krijgen hulp bij het zoeken naar een huurwoning en eventuele problemen, zoals schulden. Gezinnen die geen geschikte woonruimte kunnen vinden, kunnen doorstromen naar een ‘omklapwoning’. Een constructie die meer hulpinstanties in de daklozenopvang gebruiken. De duizenden woningen die zij van corporaties huren, verhuren ze aan daklozen die zo weg kunnen uit de opvang om weer een zelfstandig bestaan op te bouwen. Na een periode van goed huurderschap wordt de woning ‘omgeklapt’ naar een normale huurwoning, die op hun naam komt te staan. Het gros van de dakloze gezinnen waar Johanniter zich over ontfermt, kan zonder dergelijke constructies niet aan een huurwoning komen.

Pieter Weerd: afglijden gezin voorkomen.

Ik ontmoet Pieter Weerd in de woonkamer van Johannes en Sil, die sinds juli vorig jaar met hun puberzoon in een gemeubileerd driekamerappartement van Johanniter wonen. Pieter moet er weer snel vandoor want de gemeente hing zojuist aan de lijn; of hij per direct een werkende moeder met een jong kind kan huisvesten. Haar relatie is op de klippen gelopen. Maandenlang heeft ze met haar zoon van logeeradres naar logeeradres gezworven. Omdat ze maar geen huurwoning kon vinden en ze haar vrienden en familie niet verder tot last wilde zijn, trok ze uit nood weer in bij haar ex. De spanningen liepen daar zo hoog op, dat ze vanochtend met kind en koffer op straat belandde. Diezelfde ochtend nog kan ze neerploffen op de bank in een appartement van Johanniter.

Intussen vertelt Sil dat ze in de zomer vorig jaar met haar gezin dakloos raakte na een ruzie met de huisbaas over een lekkage. Schimmel in allerlei soorten en maten kleurde de muren bruin, grijs en zwart. In plaats van de koe bij de horens te vatten, zegde de particuliere verhuurder het huurcontract op. Vervangende woonruimte kon het echtpaar binnen de opzegtermijn niet vinden. Dat wordt op een stuk karton onder de brug slapen, zei Johannes tegen zijn vrouw.

Woning inclusief wanddecoratie.

Het karton werd een zacht matras in een woning van Johanniter. De inboedel is opgeslagen, op twee kroonluchters, witgrijze engelenbeeldjes en de eethoek na. Johannes vertelt aanvankelijk niet happig te zijn geweest op deze oplossing. Liever op straat leven dan in handen vallen van een hulpinstantie, maar Sil trok hem over de streep. Hij moest zijn trots ervoor opzijzetten en nu is hij om. ‘Dit zijn echt lieve mensen, die respectvol hun nek voor je uitsteken.’

Sil en Johannes hebben nu een urgentieverklaring te pakken. Niet dat het helpt, want het heeft hen nog geen eigen woning opgeleverd. Hun hoop is nu gevestigd op een ‘omklapwoning’.

Het bizarre van het verhaal is dat wie geen betaalbare huurwoning kan vinden eerst dakloos moet raken om via het kostbare hulpverleningscircuit of hotelwezen uiteindelijk kans te maken op het dak waarnaar het op zoek was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden