ColumnFrank Kalshoven

Eindelijk erkent de sector dat het onderwijs toe is aan groot onderhoud

Frank Kalshoven artikel columnBeeld .

Deze week verwende de Volkskrant de lezers met twee vrolijke verhalen over onderwijs. Die konden we gebruiken. Eerst het verhaal over hoe een zieltogende vmbo-school, Melanchthon Kralingen in Rotterdam, excellent werd. En toen ook nog een verhaal over de populariteit en zegenrijke impact van de YouTube-uitlegfilmpjes van vakdocenten.

De gedeelde noemer in deze verhalen? De kracht van enthousiaste mensen. In het geval van de school, de kracht van directeur Dennis Maharban. Bij de filmpjes, de intrinsieke motivatie van al die professionals. Als alle mensen in het onderwijs zo waren, stond Nederland stijf bovenaan in de mondiale toptien van landen met de beste onderwijsprestaties.

Maar dat is niet zo. In alle sectoren werken slechte, gemiddelde en goed presterende mensen. En de goede presteerders boeken sowieso succes, ongeacht het systeem waarin ze moeten werken. Om de prestaties van een hele sector te verhogen is het nodig dat de systemen goed zijn.

En ook op dit punt is er goed nieuws. De hele onderwijssector heeft samengewerkt aan een ‘discussiestuk’, Toekomst van ons onderwijs, dat de systeemkat de bel aanbindt. Het is een ‘pleidooi voor groot onderhoud aan ons onderwijssysteem’.

Eindelijk heeft men het aangedurfd hardop te erkennen dat er het nodige schort aan de collectieve prestaties. ‘Veel signalen waarschuwen ons al langer dat ons onderwijssysteem niet langer voldoet’, schrijft het collectief van deelsectorraden, leerlingen- en studentenclubs, kinderopvangorganisaties en vakbonden. 

Ik citeer even uitgebreid: ‘Zo daalt de leesvaardigheid bij Nederlandse leerlingen, is er sprake van kansenongelijkheid, wordt beroepsonderwijs ondergewaardeerd en voorkomen schotten in het systeem dat we het maximale uit elk talent kunnen halen. De motivatie van leerlingen daalt en studenten ervaren minder ruimte om zich breed te ontwikkelen. Daarnaast lukt het niet om in de samenleving een brede, sterke leercultuur te ontwikkelen en is er een gebrek aan waardering en professionele ruimte voor onderwijsprofessionals.’

Het collectief houdt niet op bij de erkenning dat er volop ruimte is voor verbetering, maar schetst ook, op hoofdlijnen, hoe het Nederlandse onderwijssysteem beter kan worden ingericht. Hierbij volgen de auteurs de levensloop.

1.Vroeg beginnen. Op jonge leeftijd ontwikkelachterstanden inlopen is beter voor de kids en goedkoper voor de samenleving.

2.Doorlopende leerlijnen. In de aansluiting tussen primair en voortgezet onderwijs wordt nu heel wat talent vermorst, ook door vroege selectie.

3.Leven lang ontwikkelen. Volwassenen blijven hun hele leven doorgaan met leren en ontwikkelen.

Dat is een prima denkmodel, dat natuurlijk op allerlei manieren kan worden uitgewerkt. Maar dat is van later zorg.

Naast deze drie, benoemt het collectief nog twee ‘ankerpunten’ voor de toekomstige inrichting van het onderwijsstelsel. Dat zijn eerder middelen dan doelen.

4. Onderwijsprofessionals hebben aantrekkelijk werk in een samenwerkende sector.

5.Onderzoek en innovatie van wereldniveau.

Het is niet zo moeilijk om ook kritisch te zijn op dit collectieve document van de onderwijssector. Zo zijn de prestaties die zo’n nieuw stelsel moet leveren niet uitgewerkt. En wordt er routinematig en voor de zekerheid wel vast om miljarden euro’s extra gevraagd van de overheid. Maar het mocht mijn pret niet drukken.

In het huidige onderwijssysteem maken uitzonderlijke mensen het verschil – dat is altijd zo. Van de filmende scheikundeleraar tot de dwingende vmbo-directeur. En nu is door de sector zelf de eerste stap gezet op weg naar een stelsel waarin veel meer werkenden in de sector een bijdrage kunnen leveren aan het succes van leerlingen. Vroeger beginnen, doorlopende leerlijnen, leven lang ontwikkelen.

Nu alleen nog even uitwerken.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden