Column Aleid Truijens

Eindelijk begint de politiek naar jongeren te luisteren

Nu zijn ze bij D66 ook om. Ook Rob Jetten (‘enorm vóór toegankelijk en betaalbaar onderwijs’) zegt dat zijn partij bereid is tot aanpassingen van het leenstelsel. Minister Ingrid van Engelshoven, maandag nog door de mangel gehaald bij de Universiteit Leiden, beloofde dat ze het stelsel laat ‘doorlichten’. Onlangs probeerde ze nog stiekem de rente op studieleningen te verhogen. CDA, ChristenUnie en SP waren al tegen. Dus staat de VVD nu in haar piere eentje te roepen dat het stelsel enorm ­sociaal is.

Vier jaar bestond het vermaledijde systeem waarbij jongeren zich, voordat ze aan hun werkende leven beginnen, in de schulden moesten steken. Nu is het al dood. Bijgezet in de schaamkast met falend onderwijsbeleid. We moeten er zo snel mogelijk van af, regeerakkoord of niet – bij de SP broeden ze op een initiatiefwet.

Met dank aan Zihni Özdil, de drieste onderwijswoordvoerder van GroenLinks. Laten we hem niet vergeten. Hij was overtuigd van de kwalijke gevolgen van het leenstelsel en overtuigde veel partijgenoten. Zijn baas schopte hem er potsierlijk uit. Maar Jesse Klaver, die het stelsel had bejubeld en dolblij was te mogen meepraten met de grote mensen, kon niet meer terug: het ‘sociale’ leenstelsel pakte toch niet zo sociaal uit en moest weg. Lodewijk Asscher, met zijn PvdA de architect van het stelsel – minister Jet Bussemaker stelde het in, jubelend van vreugde over deze mijlpaal – kon niet achterblijven met zijn voortschrijdend inzicht. Hopelijk houdt hij dat standpunt nu ietsje langer vol.

Dank ook aan het jongerenplatform van de Sociaal-­Economische Raad en aan de Coalitie-Y. Eindelijk laten jongeren van zich horen, en zo luid en goed onderbouwd dat iedereen moet toegeven dat hun belangen lang zijn genegeerd. Ze zijn opgezadeld met hoge schulden, onbetaalbare woon­lasten en een onzekere toekomst. Het afschaffen van het leenstelsel is pas een begin.

Een onbetrouwbare overheid, zo noem je dat toch? Bussemaker ­beloofde de studenten dat ze er beter onderwijs voor zouden terug­krijgen. Het tegendeel ­gebeurde: werkgroepen werden groter, docenten vermoeider, de aandacht voor de student geringer. Studenten werd verzekerd dat de lening geen rol zou spelen bij het krijgen van een hypotheek – ook een leugen.

Wat een treurige geschiedenis is dit. Vooral de PvdA, met haar hoge ideaal van sociale verheffing, heeft er een beschamende rol in gespeeld. Het was ­minister Ritzen die in 1993 begon te knabbelen aan de basisbeurs; minister Plasterk vond een bachelor­diploma wel genoeg; minister Bussemaker vroeg zich af waarom iedereen toch zo nodig moest studeren; Wouter Bos en Diederik Samsom meenden dat de ­studiefinanciering wel weg kon. Van hen komt de valse retoriek over het kind van de bakker dat niet voor de studie van het advocatenzoontje hoefde op te draaien, alsof zij er niet voor moesten zorgen dat ook het kind van de bakker kon studeren. Hoe teleurstellend was het dat studeren voor deze sociaal-democraten niet meer was dan de snelste route naar driemaal modaal.

Het ideaal van een hoogopgeleide samenleving werd goeddeels bereikt, maar het mocht vooral niet te veel kosten. In 1980 werd 6,9 procent van het bbp aan onderwijs besteed, in 2017 5,2 procent (bron: Statline). Tussen 2000 en 2017 groeide het aantal studenten met 68 procent, maar de rijksbijdrage per student daalde met 25 procent  (bron: VSNU).

Moet minister Van Engelshoven opstappen, zoals hoogleraar Rens Bod maandag onder gejuich voorstelde in Leiden? Ik begrijp zijn eis, maar ik denk dat haar vertrek niet veel zal oplossen. Effectiever is het om haar, zolang dit kabinet nog zit, met een overweldigende Kamermeerderheid onder druk te zetten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden