Opinie Ceta-verdrag

Einde dreigt voor verdrag tussen EU en op één na grootste handelspartner Canada

Verwerping van het Ceta-verdrag kan leiden tot een ernstige constitutionele EU-crisis, betoogt Pieter Jan Kuijper.

Boeren- en maatschappelijke organisaties overhandigen een manifest aan Tweede Kamerlid Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) met de oproep een einde te maken aan onhoudbare handelsverdragen. Beeld ANP

GroenLinks en de PvdA hebben deze week aangekondigd tegen het grote verdrag tussen de Europese Unie en Canada over handel en investeringen (Ceta) te zullen stemmen, en daarmee is er niet langer een meerderheid in de Eerste Kamer voor ratificatie ervan. Dat kan het einde van dit verdrag betekenen, want naast de EU dienen alle lidstaten het ook goed te keuren.

Het is een zogenaamd ‘gemengd verdrag’. De verwerping ervan kan tot een crisis leiden in de verhoudingen tussen de EU en Canada, de op één na grootste handelspartner van de EU, die in een eerdere fase van de Ceta-onderhandelingen de Europese partner al zeer ter wille is geweest. Het kan bovendien bijdragen aan een verlies aan vertrouwen bij derde landen in de betrouwbaarheid van de EU als onderhandelingspartner.

De verwerping door Nederland kan ook leiden tot een ernstige constitutionele crisis in de EU en een directe botsing tussen het Nederlandse en het Europese parlement. De verwerping zou gebaseerd zijn op problemen met betrekking tot de tarieven op varkensvlees en de achterliggende regels voor het fokken van varkens. Dat zijn regels van de handelspolitiek die tot de exclusieve bevoegdheid van de EU behoren. Daarover kan Nederland mede besluiten in de EU-Raad van Ministers en door de Nederlandse leden in het Europese Parlement, maar Nederland kan niet achteraf nog eens een veto uitspreken, ook al is het verdrag gemengd.

België

Vroeger werden gemengde verdragen gesloten omdat er onduidelijkheid bestond over de afbakening tussen de bevoegdheden van de EU en de lidstaten. Bij Ceta weten we echter precies hoe het met de verdeling van de bevoegdheden zit, omdat België daarover een vraag aan het Europese Hof gesteld heeft. Het antwoord van het Hof was dat alle bepalingen van Ceta onder de exclusieve bevoegdheid van de EU vallen, behalve die over indirecte investeringen en de geschillenbeslechting met betrekking tot investeringen. Het is dan ook moeilijk te begrijpen dat de Nederlandse regering de goedkeuringswet zo heeft geformuleerd alsof het hele verdrag door Nederland wordt goedgekeurd, want de regering en de Raad van State waren hiervan op de hoogte, zoals uit Kamerstukken blijkt.

Vroeger was dit minder problematisch dan nu, want de regeringen waren in de Raad van Ministers de enigen die beslisten over handelsverdragen. Nu moet ook het Europese Parlement zijn toestemming geven. Die is al gegeven op 15 februari 2017. Vandaar dat het tot een rechtstreekse confrontatie tussen het Nederlandse en Europese Parlement kan komen. Zo wordt de autonomie van de besluitvorming in de EU aangetast en dat kan een zwaarwegend punt zijn voor het Hof van Justitie in een eventueel geschil. Kortom, is het verstandig buitenlands-politieke verstoringen van de verhouding met Canada en daar boven op nog eens een interne EU-constitutionele crisis te riskeren alleen om wat gezien de breedte van het akkoord met Canada toch wel een beperkt belang mag heten?

Varkens

Voor de bescherming van Nederlandse varkens kan wel degelijk nog wat worden geregeld. Ceta immers is een verdrag, waarin allerlei overleg- en besluitvormingsmechanismen zijn opgenomen die het mogelijk maken om Canada in de richting van meer diervriendelijkheid te duwen. In laatste instantie kan volgens het Ceta zelfs een geschil voorgelegd worden voor mediation of arbitrage.

Pieter Jan Kuijper, is emeritus hoogleraar Recht der internationale economische organisaties aan de Universiteit van Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden