Column Derk Jan Eppink

Eigenlijk ruziet Amerika nog steeds over de verkiezingsuitslag van 2016

De midterm-verkiezing van 6 november maakt al veel emotie los. De ster van Donald Trump op de Walk of Fame in Hollywood werd met een pikhouweel uit het trottoir gehakt. Voor de tweede keer. Democraten zijn boos op president Trump. Republikeinen op de gevestigde media. Beide hebben intussen een verhaallijn om hun aanhang te mobiliseren. Democraten het ‘Russisch complot’; Republikeinen het ‘Deep State complot’.

Onder Democraten is voldoende enthousiasme voor de verkiezingen van een nieuw Congres. Voor hen is het een referendum over Trump. Speciaal onderzoeker Robert Mueller speurt al anderhalf jaar naar bewijzen van een samenzwering tussen Trump en Rusland. Het bewijs is nog niet geleverd.

Mueller zoekt verder naar andere mogelijk strafbare feiten van Trump in diens verleden. Voormalig nachtclubdanseres Stormy Daniels bracht Trump al aardig in verlegenheid. Maar een slippertje van tien jaar geleden is geen ontslaggrond voor een politicus. Sommige ex-medewerkers van Trump, zoals campagneleider Paul Manafort en advocaat Michael Cohen, zitten in de verdrukking. Bij elk bericht over Trump en ‘Russische inmenging’ denken Democraten: ‘We got him’. Impeachment kan beginnen zodra zij de macht in het Huis van Afgevaardigden heroveren.

Republikeinen hebben hun eigen marsmuziek. Toen Trump aantrad, werd hij in Washington koeltjes ontvangen. Geen wonder. Hij typeerde de federale bureaucratie als ‘moeras’. Trump zou het droogleggen.

Ambtelijke moerasmonsters vochten terug. In de beginweken van Trump lekten bureaucraten als een gieter: de ‘Deep State’ in actie. De FBI luisterde het Trump-team af sinds de zomer van 2016. Daarvoor moesten FBI en het ministerie van Justitie toestemming verkrijgen van een speciale rechter. De FBI presenteerde het Steele-dossier als hoofdreden. Christopher Steele, voormalig Brits geheim agent, suggereerde een samenzwering tussen Trump en ‘de Russen’. Trump zelf zou plasseks hebben ondergaan in Moskou. De aantijgingen bleven onbewezen. In het afluisterverzoek werd echter niet vermeld dat Steele voor zijn dossier werd gefinancierd door de Democratische Partij en de Clinton-campagne. De FBI misleidde de rechter. Republikeinen juichten. Ze hadden de smoking gun van de ‘Deep State’ in handen.

Bij een midterm-verkiezing is het de kunst de eigen achterban naar de stembus te krijgen. Essentieel omdat de opkomst lager is dan bij presidentsverkiezingen. Republikeinen zijn gewoonlijk wat ‘low energy’. Het ‘Deep State’-verhaal sluit echter aan bij hun conservatief sentiment dat Washington DC niet de oplossing is, maar het probleem. Een grote overheid is een groot gevaar voor vrijheid, zeker met veiligheidsdiensten in de frontlijn. ‘Deep State’ cultiveert een slachtoffergevoel rondom Trump en zijn ‘deplorabele’ kiezers. Uiteindelijk resteert woede, wat motiveert tot stemmen.

De twee verhaallijnen ontketenen een mediaoorlog die de klassieke journalistiek wegdrukt. Progressieve media – zoals CNN, MSNBC, The New York Times – brengen vooral het ‘Russisch complot’. Ze negeren grotendeels het ‘Deep State’-verhaal. Fox News, de grootste kabelzender, en andere conservatieve media doen het omgekeerde. Wie de show van Rachel Maddow (MSNBC) legt naast die van Sean Hannity (Fox News) ziet twee parallelle werelden. Nederlandse media brengen vooral het Democratisch verhaal, maar onderschatten het mobilisatievermogen van Trump zijn troefkaarten: banengroei en tegengaan van illegale immigratie.

Eigenlijk ruziet Amerika nog steeds over de uitslag van de presidentsverkiezingen van 2016. Toen voorspelde Nobelprijswinnaar economie Paul Krugman dat de markten onder Trump zouden instorten. ‘En nooit herstellen’. Het tweede kwartaal van 2018 registreerde echter een economische groei van 4,1 procent. En een historisch lage werkloosheid, ook onder zwarte Amerikanen en Latino’s. Een baan is voor onafhankelijke kiezers veel belangrijker dan complotverhalen van Democraten en Republikeinen. Waarom een president afzetten die een groei van ruim 4 procent realiseert? Illegale immigratie is niet populair omdat het loonvorming drukt. Trump wil daarom ‘de Muur’. Democraten zijn tegen.

Het wordt een heet najaar. Democratisch boegbeeld Nancy Pelosi voorspelde al de overwinning. De champagne staat koud. Net zoals in 2016. Toch misschien nog even wachten met de ontkurking.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.