Column

Eigenlijk ben ik onkruid, want ik ben zzp'er

Asha ten Broeke
null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Eigenlijk ben ik onkruid. Een gevaar voor de sociale zekerheid, een ondermijner van de solidariteit, een verstoorder van de arbeidsmarkt en een aanzuiger van marginale baantjes. Mijn wandaad: ik ben een zzp'er die jaarlijks minder dan 24 duizend euro winst maakt. En volgens het Volkskrant-artikel van afgelopen maandag kan daar weinig goeds van komen. Ik betaal namelijk, samen met 313.999 collega's, geen inkomstenbelasting. Dit komt door belastingvoordelen als de zelfstandigenaftrek: kortingen die zzp'ers wel krijgen maar werknemers niet. Dus draag ik niet bij aan nuttige zaken als de AOW. En dat is, zo begreep ik uit de toon van het stuk, Heel Erg Slecht.

Nu moet ik u toevertrouwen dat ik dit zelf ook graag anders had gezien. Liever had ik elk jaar een dikke ton winst opgestreken, en daarvan al piña-colada-met-een-parasolletje-drinkend een groot deel overgemaakt naar de Belastingdienst, om zo dat sociale stelsel te spekken waar ik nu bloedzuiger van ben.

Het liep anders. Na een paar jaar vrolijk op weg te zijn geweest naar parasolletjesland werd ik ziek, en het lukte me door pijn, koorts en vermoeidheid niet meer om potige bedragen te verdienen. Met dank aan reeds genoemde boosaardige belastingkortingen had ik voldoende appeltjes voor de dorst bij elkaar gespaard om mezelf een flinke poos uit eigen reserves te bedruipen, maar de ziekte bleek chronisch en mijn omzet daalde met enkele tienduizenden euro's.

Ik zeg dit niet om zielig te doen - al vind ik zo'n chronische aandoening soms knap sneu voor mezelf - want uiteindelijk heb ik me best aardig weten te redden; mijn faillissement is niet aanstaande. Wat ik wil laten zien, is dit: de zzp'ers die sommigen zo gretig op de stapel 'klaplopers der zorgstaat' leggen, zijn vaak gewoon mensen die er het beste van maken.

Ik moet denken aan de overbuurvrouw, die te horen kreeg dat haar functie in de thuiszorg verdween vanwege bezuinigingen, maar dat ze voor een lullig bedrag wel weer als zelfstandige aan de bak kon. Aan de familievriend van 58 die overtallig werd verklaard en van het UWV het advies kreeg te gaan zzp'en, 'want je krijgt toch nooit meer een baan'. Aan de breiwinkeleigenaar die de misstanden in haar branche beu was en een handeltje begon in fair trade geitensokkenwol. Of aan de collega-freelancer die inderdaad een paar jaar geen belasting betaalde omdat ze weinig had verdiend, want ja, behandeld worden voor borstkanker is nu eenmaal loodzwaar. Door berichten als die in de Volkskrant lijk ik wel een profiteur, zei ze.

Maar profiteren is het natuurlijk niet. Want laten we wel wezen: zzp'ers die minder dan 24 duizend euro winst maken, ondernemen doorgaans niet uit weelde. Uit idealisme of liefde voor het vak misschien of uit noodzaak, maar niet omdat we zo belastingparadijselijk veel overhouden. En juist de kleinverdieners lopen bij nood, ziekte of economisch eb een flink risico op armoedetechnische penarie. Volkomen terecht dus dat we netto wat meer overhouden dan werknemers; zo kunnen we ons verzekeren of sparen voor slechte tijden. Zoals Pieter Klok dinsdag opmerkte in het Commentaar: in onze arbeidsmarkt ruilen we vastigheid en geld uit; wie genoegen neemt met minder zekerheid, verdient meer.

Idealiter zijn het onze opdrachtgevers die dat extra geld op tafel leggen. Zij profiteren immers het meest van ons gebrek aan zekerheid: een zelfstandige met een burn-out drukt niet op je budget en als het werk stilvalt, gaat de zzp'er gewoon weg. Maar de praktijk is niet zo ideaal: in veel branches verdienen zzp'ers zelfs minder dan de beter beschermde werknemers. De zelfstandigenaftrek houdt dan weliswaar de armere zzp'er boven water, maar draagt indirect ook bij aan de verrijking van gierige opdrachtgevers.

Dat deugt niet, maar morrelen aan de zelfstandigenaftrek is niet de oplossing. Het is niet praktisch: gro-te kans dat er links en rechts zzp'ers kopje onder gaan. Het is niet solidair: als er geld bij moet in de sociale-zekerheidspot, dan hoort de rekening niet te gaan naar mensen die zich nu nét weten te redden. Het is ook niet eerlijk: als politici en hoogleraren over willekeurig welke andere groep minder-dan-modaalverdieners zouden opperen dat de koopkracht best met honderden euro's per maand mag dalen, zou collectief de pleuris uitbreken. En het is niet rechtvaardig: de overheid zou een omgekeerde Robin Hood worden, die de armen berooft, in de hoop dat de rijken hen dan meer geld geven.

Wie zijn klassiekers kent, kan voorspellen hoe dat afloopt.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden