Opinie

Eigen schuld? Geef liever een warme knuffel!

Beeld anp

Op 6 juni jl. ging de campagne 'Niemand verdient longkanker' van start. Geïnitieerd door de patiëntenorganisatie Longkanker Nederland. Het doel is om het 'eigen schuld'-stigma rondom longkanker een halt toe te roepen.

Ik las op de website over een steeds groter wordende groep van longkankerpatiënten die nooit gerookt hebben. Verderop op het internet las ik over een filosoof die eerder wel geloofde in het eigenschuldprincipe, maar zich heeft bedacht omdat de meeste rokers onder groepsdruk op jonge leeftijd beginnen.

Tijdens het lezen van de verschillende campagne-uitingen bemerkte ik bij mijzelf een vervelend onderbuiksgevoel: ik stigmatiseer ook. Hoewel? Een stigma is een vooroordeel dat leeft bij een groep mensen. Vooroordeel suggereert dat het niet waar is wat die groep beweert. Daarmee ben ik het niet eens.

Skiër op de zwarte piste

Zelfs wanneer er een onomstotelijk bewezen oorzaak-gevolgrelatie is vastgesteld, is spreken over eigen schuld nog steeds een taboe als het over gezondheid en ziekte gaat. Denk aan de patiënt met fors overgewicht met suikerziekte en hoge bloeddruk: 'eigen schuld'? Op zijn minst door het eigen gedrag beïnvloed, vind ik. Net als de skiër die op de zwarte piste zijn been breekt. Allemaal uitkomsten waarvoor door het gedrag van de betreffende personen een sterk verhoogde voorafkans gold.

Hoe erger de uitkomst is, hoe groter het taboe. De skiër zal 'eigen schuld' nog wel accepteren. De te zware diabeet wil het liever niet horen. En als het gaat over kanker, dan wordt er een nationale campagne aan gewijd om mensen ervan bewust te maken hoe ontzettend naar het is om zoiets te moeten horen.

Met het laatste ben ik het roerend eens. De laatste tijd lijkt het een trend om alles hardop te roepen wat je vindt, 'omdat het mag'. De vraag 'heb je gerookt?' impliceert 'eigen schuld'. Is dat werkelijk wat je tegen iemand met longkanker wilt zeggen op zo'n moment? Zo kwetsend. En wat is het nut? Iemand terechtwijzen over het overgewicht is niet leuk, maar kan motiveren tot afvallen. De skiër kan het de volgende keer bij een rode piste houden. Maar wat kan iemand met longkanker nog terugdraaien? Schuld of geen schuld? Roken of niet roken? Het. Maakt. Niks. Uit. Geef liever een knuffel, deel een traan.

Bewustwording

Maar nu wordt te veel geprobeerd de 'eigen schuld' te ontkrachten met niet-valide argumenten: 85-90 procent van alle longkanker wordt vooralsnog direct gerelateerd aan roken. Iemand die op jonge leeftijd onder groepsdruk begint met roken, kan er op een wijzere leeftijd mee stoppen. Als ik eerdergenoemde argumenten lees, schud ik mijn hoofd. En dat is, denk ik, niet de reactie die Longkanker Nederland beoogt.

Wat mij betreft mag er veel meer aandacht gaan naar bewustwording van de invloed van dit soort verwijten richting longkankerpatiënten. Het is vreselijk dat mensen zich zo schamen dat zij geen therapie zoeken. Dat zij het niet aan hun omgeving durven zeggen. Dat raakt mijn hart.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden