Opinie

Eerste operationele test met JSF was genante vertoning

Dit voorjaar werd de eerste operationele test van de F-35 Joint Strike Fighter gehouden. In tegenstelling tot de jubelende berichten destijds, blijkt uit het openbaar geworden memorandum van de operationele inspecteurs dat eerder sprake was van een wanvertoning, schrijft Christ Klep.

Het Nederlandse JSF-detachement naast de F-002, een van de twee test F-35A jachtvliegtuigen van de Koninklijke landmacht op de Eglin Air Force Base in Florida.Beeld anp

Nederland gaat in 2016 acht F-35 Joint Strike Fighters aanbetalen, zo bevestigt de nieuwe defensiebegroting. Hoog tijd dus om de thermometer weer eens in dit megaproject te steken. Het gaat blijkbaar uitstekend. Althans, de Amerikaanse mariniers verklaarden onlangs als eersten het toestel 'initieel operationeel': het eerste squadron mag beperkte operationele taken gaan uitvoeren.

Goed nieuws dus. Cruciale stap was de geslaagde test van de JSF aan boord van het amfibische aanvalsschip USS Wasp in mei. Juichende berichten, mission accomplished. Hoewel, geslaagd? Daar dachten de operationele inspecteurs van het Pentagon toch iets anders over. Recentelijk werd hun vertrouwelijke memorandum over de test openbaar. De conclusies waren vernietigend. De testomstandigheden leken in niets op een serieus oefenscenario. Echter, "failure was not an option". Dus hadden de mariniers en fabrikant Lockheed Martin tientallen burgertechnici extra aan boord van de USS Wasp geplaatst.

Snel reservedelen halen

Gelukkig voer het schip niet ver van de Amerikaanse kust. Dit maakte het mogelijk om met vliegtuigen en helikopters snel reservedelen op te halen. Overal in het land stonden toeleveranciers standby voor een prompte levering. In één geval pendelde een vliegtuig heen en weer vanwege een defecte JSF-brandstofpomp. Later vloog men nog twee identieke pompen in. Je weet immers maar nooit. Sommige softwarefouten werden trouwens gewoon genegeerd. In het jargon heet het dan: om de procedures heen werken.

Zelfs dan nog werden de gehoopte inzetbaarheidscijfers bij lange na niet gehaald. Het streefcijfer was tachtig procent, in werkelijkheid waren soms maar twee van de zes toestellen operationeel. Eén van de JSF's vloog zo weinig dat de inspecteurs haast sarcastisch opmerkten dat het toestel in elk geval voldoende trainingsuren verschafte aan het onderhoudspersoneel. Terzijde valt nog op te merken dat de zes JSF's zonder wapens vlogen. Misschien niet eens verbazingwekkend in de wetenschap dat bijvoorbeeld het boordkanon pas in 2019 voor het eerst bruikbaar zal zijn. Mét de wapensystemen erbij zou het aantal defecten waarschijnlijk nog hoger zijn geweest.

Het gedigitaliseerde onderhoudssysteem was een bron van ergernis, aldus de inspecteurs. Het downloaden van de honderden megabytes aan data wilde nogal eens niet lukken. Dus gebruikte men maar CD's en wifi om de bestanden te verplaatsen tussen servers. Het memorandum van de inspecteurs merkt droogjes op dat een echte oorlog waarschijnlijk minder ruimte zou bieden om dit soort ad hoc oplossingen toe te passen...

Wellicht ten overvloede. Het prototype van de F-35 Joint Strike Fighter maakte zijn eerste vlucht in 2000. Het toestel zal in 2022 honderd procent inzetbaar zijn. Dan heeft Nederland zijn eerste JSF's net in dienst. Hoe men het ook wendt of keert: de eerste test, aan boord van de USS Wasp, was vijftien jaar na de eerste vlucht een genante vertoning.

Christ Klep is militair historicus

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden