Commentaar Citotoets

Eerherstel Cito is verdedigbaar, maar blijf oog houden voor sociaal zwakke leerlingen

Leerlingen van groep 8 op basisschool OBS Tuindorp in Utrecht hebben vandaag een citotoets, buiten dat het een citotoets is die digitaal wordt afgelegd is deze ook speciaal omdat de vragen zicht aanpassen op het niveau van de leerling.

Een terugkeer naar de oude selectiemethode maakt het onderwijs nog niet sociaal rechtvaardig.

Vijf jaar geleden meende de Tweede Kamer goede ­redenen te hebben om de Citotoets ondergeschikt te maken aan het oordeel van de basisschool over het niveau waarop leerlingen voortgezet onderwijs konden volgen. Door de toets was het advies afhankelijk van één, allesbepalend moment. En dat moment was niet per definitie maatgevend voor wat de leerling vermocht. Verder ging er een perverse prikkel van uit om leerlingen te dresseren voor die ene toets. Daarbij waren kinderen van hoogopgeleide ­ouders in het voordeel: zij konden de kansen op een goed ­advies vergroten door aanvullend onderwijs in te kopen.

Daar kwam nog een niet-inhoudelijk argument bij. Het onderwijs had al aan talloze van bovenaf opgelegde stelselwijzigingen en innovaties het hoofd moeten bieden. In een poging de autonomie van de leerkracht weer enigszins te herstellen, liet de politiek zijn oordeel over de leerling prevaleren boven de uitslag van de Citotoets – die voortaan later in het schooljaar werd afgenomen. Alleen als die uitslag sterk afweek van het schooladvies, zou de leerkracht zijn oordeel kunnen aanpassen (wat in de praktijk lang niet altijd gebeurde).

Twee jaar nadat het primaat van het schooladvies was hersteld, stelde de Onderwijsraad vast dat kinderen uit ­sociaal zwakke milieus hier nadeel van ondervonden. En prompt gingen in de Kamer stemmen op voor eerherstel van de Citotoets, ‘die tenminste geen sociale vooroordelen heeft’. Inmiddels zijn ook de regeringspartijen in de ­Kamer tot dit oordeel gekomen. De Citotoets wordt weer bepalend voor het schooladvies en kan voortaan dus weer eerder worden afgenomen.

Een terugkeer naar de oorspronkelijke toestand is zeker verdedigbaar. Zolang de argumenten die destijds tot een degradatie van de Citotoets hebben geleid maar niet worden vergeten. En zolang ook op andere manieren de kansen voor sociaal zwakke kinderen in het onderwijs worden vergroot. Geen enkele selectiemethode is ‘sociaal blind’ en geen enkele methode doet volledig recht aan het groei­potentieel van een leerling. Een imperfect schooladvies – hoe dat ook tot stand komt – mag echter niet naar een eenrichtingsweg zonder afslagen verwijzen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden