Opinie Eenzaamheid

Eenzaamheid toont de beste versie van onszelf

Het wordt gezien als iets negatiefs, maar eenzaamheid hoort erbij en zal er altijd zijn, schrijft Iñaki Oñorbe Genovesi.

Een oude man schuifelt met zijn rollator door het bos. Beeld Marcel van den Bergh

De Week tegen Eenzaamheid is weer begonnen. Voor de tiende keer alweer organiseren gemeenten, sociaal werk, zorginstellingen en vrijwilligers door het hele land activiteiten waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en nieuwe contacten leggen. ‘Dé eenzaamheid oplossen, dat kan niemand alleen. Maar iemands eenzaamheid oplossen, kunnen we allemaal’, aldus minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) bij de start van de themaweek.

Andermaal wordt eenzaamheid dus als iets negatiefs gezien. Als iets waar we tegen in actie moeten komen. Samen een kop koffie drinken, een maaltijd delen, een ochtendje bordspelen, naar elkaar omkijken en contact maken, dan kunnen we met z’n allen eenzaamheid terugdringen.

Dat moet ook wel als we alle verontrustende berichten over eenzaamheid horen. Het zou ‘een taboe’ zijn dat doorbroken moet worden, een ‘groot maatschappelijk probleem’ en zelfs ‘een ziekte zonder medicijn’.

Het verklaart de vele terugkerende campagnes die ons elke keer weer oproepen vooral iets te doen tegen eenzaamheid. Al in 1968 vroeg de Stichting Ideële Reclame (Sire) onder het motto ‘Schrijf’es, bel’es, bezoek’es, praat’es … , ach u weet zelf wel met wie’, aandacht voor eenzame ouderen. Deze zomer lanceerde het ministerie van VWS de zoveelste campagne tegen zomereenzaamheid onder diezelfde ouderen. Daarnaast werd de 25-jarige Nadi van de Watering uit Nijmegen even landelijk nieuws met haar Twitteroproep #maatjegezocht en #eenzamejongeren.

Ondanks al deze campagnes zien we eenzaamheidscijfers echter niet snel dalen of stijgen. Ongeveer 30 procent van de Nederlanders zegt wel eens eenzaam te zijn. Eenderde deel van deze mensen, dus één op de tien Nederlanders, zegt ernstig eenzaam te zijn. Deze percentages zijn al decennia constant.

Een gevoel

Eenzaamheid hoort bij het leven en zal er altijd zijn. Het is ook wat anders dan alleen zijn. Het is geen objectief gegeven, maar een gevoel. De vraag is of we dat gevoel altijd moeten koppelen aan andere negatieve emoties als leegte, verdriet, angst en zinloosheid.

Natuurlijk mogen we treuren om een toenemend gemis aan diepgang in bestaande contacten en relaties als gevolg van Facebook of Instagram. Of worstelen met de veranderingen in de zorg en in de samenleving, zoals het streven langer zelfstandig thuis te wonen. Hardop ons afvragen of de manier waarop we onze publieke ruimte hebben ingevuld met het oog op privacy wel te verkiezen was boven openbare ruimte gemaakt om er elkaar te ontmoeten.

Perfect zal het nooit zijn. Dat kunnen we ervaren als onplezierig, als een ontoelaatbaar gemis, maar daarmee gaan we ook voorbij aan de positieve effecten die eenzaamheid ook heeft. Neem sporters die dankzij totale afzondering van familie en vrienden tot grootse prestaties komen, kunstenaars die in totaal isolement hun creatiefste ideeën aanboren.

Critici zullen zeggen dat deze sporters en kunstenaars zelf kiezen voor hun eenzaamheid. Dat is wat anders is dan ouderen achter de geraniums, migranten die huis en haard hebben verlaten of jongeren in een vreemde studentenstad. Maar bij allen werkt dat gevoel van eenzaamheid als trigger. Een signaal van het lichaam of de geest om in actie te komen.

Eenzaamheid toont de beste versie van onszelf, maakt ons bewust dat we ons niet kunnen veroorloven zelfgenoegzaam te worden. Het dwingt ons meer te doen, ons open te stellen voor anderen, vrienden of familie op te zoeken of zelfs aan te sluiten bij nieuwe groepen. Soms kan dat pijnlijk zijn, soms zullen we er hulp bij nodig hebben. Laten we daarom eenzaamheid niet verketteren, maar juist omarmen.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden