Verslaggeverscolumn Marjon Bolwijn in Vlijmen

Eenzaamheid is als alleen nog het label van een theezakje een vraag aan je stelt

Bas Groenendijk is fulltime eenzaamheidsbestrijder. Een nobel vak dat hij zelf heeft bedacht en sinds 1,5 jaar met passie en succes vormgeeft in en om zijn woonplaats Vlijmen. We ontmoetten elkaar twee weken geleden aan de koffietafel van de plaatselijke Jumbo. Die tafel heeft samen met de ‘kletskassa’ in deze supermarkt het kwijnende buurtpraatje nieuw leven ingeblazen. De praatjes blijken een even simpele als doeltreffende manier om eenzaamheid op te sporen. Bas en zijn twee collega’s van hun stichting ‘Alles voor Mekaar’ hebben er een antenne voor. Bij de koffie komt naar boven wat hun doelgroep uit schaamte verborgen houdt. Er is altijd wel een klusje te doen en onder dat mom brengen ze eenzamen in contact met een buurtgenoot, die zij ‘supporter’ noemen. Zo zijn in 18 maanden al driehonderd nieuwe buurtcontacten ontstaan.

‘Je weet niet wat je ziet achter de voordeur’, zei Bas en zo ontstond het idee één dag van zijn 60-urige werkweek zijn schaduw te zijn. Zo’n dag gaat zo:

Bas bij Marianne. Beeld Marjon Bolwijn

Om 10 uur belt hij aan bij Marianne en Jan van den Hoek in Drunen. Marianne (60) is een overbelaste mantelzorger. Ze zorgt voor haar tien jaar oudere man, die vier jaar geleden bij een levensreddende reanimatie, diffuus hersenletsel opliep en permanente zorg nodig heeft. Ze wist Jan uit het verpleeghuis te praten omdat zijn leven daar ‘stilstond’. Sindsdien is ze zijn persoonlijke verzorger en dat valt zwaar. Jan kijkt dagelijks vele uren naar Eurosport en die commentaarstemmen kan ze niet meer aanhoren. Ze probeert van alles om hem te activeren, naast de talloze artsenbezoeken. Hulp vragen vindt ze moeilijk, ook van haar vier kinderen, ‘want iedereen heeft het druk’. Een van haar hoofdpijndossiers nu is een kapotte kookplaat. Vroeger zou Jan de klus hebben geklaard, handig als hij was. Er is een vakman langs geweest, maar die kan pas over twee weken de klus afmaken. Nu zit ze met een gat in haar aanrecht. Wie overbelast is, windt zich daar heel erg over op. In paniek stuurde ze een berichtje naar de familie-appgroep. Eén reactie: ‘Dan leg je er toch een handdoek op?’ Marianne: ‘Ik wilde alleen maar een arm om mij heen.’

Bas luistert, toont begrip en belooft iemand voor Marianne te zoeken die haar man wekelijks naar de fysio kan brengen. ‘Desnoods gaan we huis-aan-huis aanbellen.’

Aan het werven. Beeld Marjon Bolwijn

De volgende afspraak is bij een huisartsenpraktijk, maar eerst rijdt Bas naar huis om tosti’s te bakken voor zijn schoolgaande zoon die lunchpauze heeft. Zijn collega Jeanne-Marie belt aan en samen gaan ze naar de volgende afspraak. Jeanne-Marie informeert naar zijn huisbezoek. Bas zegt vooral emotionele eenzaamheid te bespeuren bij Marianne: alleen in haar zorgen, alleen in haar huwelijk.

Bij de huisartsenpraktijk wachten drie praktijkondersteuners, een van hen is gespecialiseerd in ouderenzorg. Bij de huisarts komen veel ouderen met vage klachten, vertelt hij. Die blijken vooral om een praatje verlegen, maar daar heeft een huisarts geen tijd voor. ‘Wij kunnen helpen de wachtkamer leger te maken’, zegt Bas en vertelt over Alles voor Mekaar. Daar heeft zijn gehoor wel oren naar.

Onderweg naar de volgende afspraak zegt Bas dankzij een gemeentelijke subsidie, een bescheiden inkomen te hebben uit zijn werk, evenals zijn twee collega’s. Een inkomen dat het ‘niet haalt’ bij zijn salaris en arbeidsvoorwaarden als ambtenaar bij het ministerie van Justitie. Daar nam hij een paar jaar geleden ontslag omdat hij de zingeving in zijn werk kwijt was en zich eenzaam voelde tussen drieduizend collega’s. ‘Ik heb zelf ervaren dat eenzaamheid je ziek en kapot kan maken.’

Luisteren naar Bart. Beeld Marjon Bolwijn

In een vrijstaande woning in het dorp Herpt wacht de 89-jarige Bart de Wilt stralend zijn bezoek op. Sinds 4,5 jaar is hij weduwnaar. ‘De enige die mij nog een vraag stelt is het label van het theezakje elke ochtend.’ De gepensioneerde boer vertelt zijn dagen vol te plannen met activiteiten om zo min mogelijk alleen thuis te zijn. Zo nam hij vijf weken geleden ook eens een kijkje bij de koffietafel in de Jumbo. Het gesprek die middag noemt hij ‘levensreddend’. De Wilt is 1,5 uur onafgebroken aan het woord, genietend van het luisterend publiek.

Weer onderweg in de auto naar Vlijmen overleggen Bas en Jeanne-Marie wie ze aan hem zullen koppelen: een jongere die een opa zoekt? Dan gaat het gesprek over de supportersavond, die al over twee uur begint. Ineens denkt Bas weer aan meneer De Wilt: ‘Zag je hoe vaak hij mijn arm aanraakte? Wel twintig keer. Ik zag hetzelfde als bij Marianne: huidhonger.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden