Een zuiver Facebook, kan dat wel?

Terwijl Facebookbaas Zuckerberg in het Congres tekst en uitleg geeft over de gemaakte fouten van het techbedrijf, hopen gebruikers op beterschap.

Facebook-topman Mark Zuckerberg wordt dinsdag en woensdag in het Amerikaanse Congres gehoord over politieke manipulatie, het datalek naar Cambridge Analytica en andere (privacy)zorgen. Beeld REUTERS

Alexander Pleijter (universitair docent internetjournalistiek):

‘Een zuiver Facebook kan. Dat komt uiteindelijk ook ten goede aan hun reputatie. Nu wakkert het geheimzinnige nieuws juist de achterdocht aan. Daar gaan ze op den duur onder lijden. Om het tij te keren, moet Facebook meer openheid geven over wat er met jouw data gebeurt.

Alexander Pleijter.Beeld RV

‘Of gebruikers dan niet juist vertrekken als ze dat weten? Misschien dat Facebook daarom tot op heden niet open is geweest. Ik denk dat veel mensen zich niet realiseren dat hun persoonlijke gegevens ook bij andere bedrijven terechtkomen als ze inloggen met hun Facebook­account.

‘Dat Facebook veel van ons weet, is juist hun kracht. Bovendien vinden veel mensen dat ook plezierig. Er is veel aversie tegen reclame, dus dan kun je beter reclame tegenkomen die je interessant vindt dan van producten waar je geen interesse in hebt. 

'De adverteerder komt uit bij potentiële klanten en de consument ziet reclame waar hij belangstelling voor heeft, wat leidt tot minder irritatie. Waar het mis gaat, is dat ­mensen zich niet bewust zijn welke informatie bedrijven van hen verzamelen. We staan vaak niet stil bij de hoeveelheid informatie die we zelf weggeven door iets te posten en te liken. Het is naïef om te denken dat jouw data niet gebruikt worden, terwijl Facebook om je gegevens vraagt als je een account aanmaakt. Anderzijds schermen veel mensen bewust hun gegevens af of vullen bijvoorbeeld niet in wat hun hobby’s zijn en waar ze geboren zijn.

‘Ik verwacht dat de oproep van ­Arjen Lubach om Facebook op te zeggen weinig effect heeft. Het is net als met de ophef rond topsalarissen van bankiers; iedereen spreekt er schande van, maar weinigen stappen over omdat het te veel moeite kost en ze gewend zijn aan hun bank. Voor Facebook geldt hetzelfde. Het is een krachtig netwerk.’

Jacqueline Kronenburg (senior communicatieadviseur):

‘Facebook kan een verbindende rol spelen tussen kleine goede doelen en een netwerk dat zij niet hebben of dat beperkt betrokken is bij een onderwerp. De oproep van de jonge gehandicapten van Wij staan op! – voor gelijkheid op de werkvloer – kreeg zonder Facebook nooit zoveel steun. Dat effect bereik je niet met gesprekken en mails. Mensen willen Facebook verlaten en een lange neus maken naar zijn marketingmachine, maar het tegeneffect is dat je kleine organisaties monddood maakt. Die hebben geen groot marketingbudget en dus Facebook hard nodig voor een groter bereik.

Jacqueline Kronenburg.Beeld RV

‘Een nieuwsbrief sturen wordt ook moeilijker, met straks in mei de nieuwe Algemene Verordening Gegevensbescherming. Veel verenigingen maken zich daarom zorgen over hoe ze naast hun leden mensen kunnen bereiken waar ze geen verklaring van geen bezwaar van hebben. Het is voor hen moeilijk een groter bereik te krijgen dan de vaste clan mensen.

‘Ik zou graag zien dat het netwerk gegevens anonimiseert en in segmenten opdeelt zonder die te koppelen aan accounts. Zo kunnen bedrijven wel gericht adverteren bij geïnteresseerde consumenten zonder hun gegevens te delen. Ook moet een limiet komen aan de tijd dat Facebook data mag bewaren.

‘Het lijkt me goed in Europees verband met Facebook afspraken te maken en eventuele blokkades op te werpen bij excessen. Europa is belangrijk voor het medium, omdat daar veel gebruikers zijn en koopkracht zit. Ik denk niet dat een zuiver Facebook mogelijk is. Een afweging over wat wel en niet mag wordt altijd gemaakt en bovendien: wat is zuiver? Misschien vind ik het wel fijn dat de bulk informatie gefilterd wordt en ik alleen reclame zie voor mijn vakantie.’

‘Facebook leidt ons constant af’

Schrijfster Bregje Hofstede vertelt op De Correspondent over haar ervaringen als spreker: ‘Wanneer ik lezingen geef over burn-out en stress, stel ik vaak een vraag aan de zaal: ‘Voor wie van jullie was het allereerste dat je vanochtend deed, je ­smartphone grijpen?’ Een haag van armen schiet omhoog. ‘En wie van jullie keek gisteravond laat nog naar werkmail?’ Opnieuw gaan nagenoeg alle handen omhoog, onder ongemakkelijk gelach. Ze weten het wel, ze hebben zich allemaal al meermaals voorgenomen minder met hun telefoon vergroeid te zijn. Het lukt alleen niet.’

Toch zit er niets anders op dan te stoppen met Facebook. Hofstede: ‘Het gebeurt mij te vaak dat mijn aandacht verdraaid raakt. Dat ze niet langer wordt gedreven door een doel dat ik zelf gekozen had, maar door een speciaal daarvoor bedoelde prikkel die mijn aandacht weglokt en in dienst stelt van andermans wil of portemonnee. Mijn mentale ruimte wordt ingepalmd en hop,er zijn weer een paar centen bijgeschreven op de rekening van Google of Facebook.

‘Die quasiautomatische betaling wil ik stopzetten. Ik wil best op een sociaal netwerk, maar dan één dat mijn aandacht niet met winst doorverkoopt. Een netwerk dat niet agressief inspeelt op de onzekerheden en menselijke zwakten van haar gebruikers, en alle informatie daarover ook schaamteloos doorverkoopt aan de hoogste bieder, zonder zich de vraag te stellen naar mogelijke effecten. Ik heb WhatsApp van mijn telefoon gegooid en mijn Facebookaccount gedeactiveerd. Ik claim mijn aandacht terug, Mark Zuckerberg.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden