Column Loes Reijmer

Een zogenaamd ­genie kan al gauw niets meer fout doen

Van de rechter mag zijn naam niet gepubliceerd worden, dus ik noem hem hier voor het gemak maar even ‘het genie’. Genieën zijn er in alle soorten en maten. Ze kunnen artiest, wiskundige, schrijver of, ik noem eens wat, hoogleraar arbeidsrecht zijn. Toch hebben ze één ding gemeen. Sluit uw ogen en denk aan een genie. Wie ziet u dan? Een man natuurlijk.

Om te controleren of ik niet weer op een feministisch dwaalspoor zat, heb ik geturfd hoe vaak de woorden genie, geniaal, geniale of genialiteit in de Volkskrant werden gebruikt om mannen en vrouwen te beschrijven. In 2019 mochten, tot dusver, 56 mannen met de eer strijken. Het ging om figuren uit heden en verleden, maar bijvoorbeeld ook om personages in films. Die bepalen immers ook het beeld dat we bij zo’n kwalificatie hebben. Vrouwen kwamen er kariger vanaf. Het waren er zelfs zo weinig dat ik ze hier allemaal kan noemen. Een columniste schreef over haar ‘geniale vriendin’. Een actrice fladderde ‘tamelijk geniaal’ over een podium – niet eens écht geniaal dus. De derde keer kwam het uit de mond van een meisje van 10 jaar oud. Zij noemde de blonde mediapersoonlijkheid Britt Dekker geniaal. Voor de zekerheid heb ik ook nog het woord ‘briljant’ opgezocht in het archief. Daar was de verhouding 16-3.

Ik moest denken aan ons idee van genialiteit – en de gevolgen daarvan – bij het onderzoeksverhaal in NRC Handelsblad over de misdragingen van de hoogleraar arbeidsrecht. De man, die bij de rechter succesvol afdwong dat de krant zijn naam niet mag publiceren, kon twintig jaar lang zijn gang gaan. Hij stuurde zijn vrouwelijke collega’s dickpics, had seks met studenten van wie hij de scriptie begeleidde en gaf complimentjes als ‘ik heb me net op je afgetrokken’. Bijna iedereen wist het, niemand deed er wat aan. Het is een artikel waarbij je steeds hoofdschuddend ‘hoe kán het’ stamelt.

Dus tja, hoe kan het? De man met de bijnaam ‘een acht voor een nacht’ was te machtig, blijkt uit het stuk. Er heerste een angstcultuur bij de sectie Arbeidsrecht. Maar er stijgt nog een beeld uit op: hij werd te goed bevonden om over dit soort misstappen te struikelen. Hoogleraar B. was namelijk ook ‘intelligent, charismatisch en eloquent’. Hij was op zijn 40ste al professor en ‘sprak urenlang bevlogen met collega’s over het recht’. De krant schrijft het niet expliciet, maar ik vermoed dat B. gold als een geniale rechtsgeleerde.

De UvA was hem in ieder geval liever rijk dan kwijt. Snel werd de ‘high potential’ een hoogleraarschap aangeboden om te voorkomen dat hij naar een andere universiteit zou overstappen. Het hoofd van de benoemingsadviescommissie had weleens iets gehoord over B.’s misdragingen, dat die na een borrel een collega zou hebben aangerand bijvoorbeeld, maar zweeg.

Het maakt uit dat we mannen sneller briljant of geniaal achten dan vrouwen. Want door dat stempel lijken ze al snel too big to fail. Weegt hun maatschappelijke bijdrage immers niet veel zwaarder dan kwestietjes als dickpics, gore opmerkingen en machtsmisbruik? Moet een grootse carrière nou echt stranden om zoiets banaals?

Na #MeToo verschenen in Amerikaanse media een aantal mooie stukken over ‘the myth of the male genius’. ‘Mannen als Louis C.K. maken niet alleen kunst’, schreef Amanda Hess in The New York Times, ‘ze verwoesten ook kunst.’ De vrouwelijke comedians die moesten aanschouwen hoe Louis C.K. erop los masturbeerde, besloten met comedy te stoppen.

‘Ik neem liever zelf ontslag dan dat ik een klacht tegen hem indien’, zou een vrouw volgens NRC tegen collega’s hebben gezegd na weer een bizarre ervaring. Een zinnetje dat te denken geeft. Want hoeveel grootse carrières heeft B. eigenlijk gekost?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden