Opinie

Een zelfsturende auto, is dat nou wel zo'n goed plan?

De Robotauto mag maatregelen tegen concrete problemen niet in de weg staan.

Vroege versie van Google's zelfsturende auto.Beeld ap

De juichende berichten over 'onbemande trucks over 5 jaar de weg op' (de Volkskrant, 6 oktober) en de voorspelling van minister Schultz dat wij over twintig jaar allemaal in zelfsturende auto's rondrijden, hebben weinig kritische reacties opgeroepen. Belanghebbende onderzoekers en organisaties als Google beloven dat hun innovatie wereldproblemen als klimaatverandering, milieuvervuiling of verkeersonveiligheid zal helpen oplossen. Bij dergelijke miljardenprojecten is het geloof dat die de wereld zullen redden sterker dan de nuchtere vraag, welk probleem er opgelost moet worden met vervanging van mensen door machines.

Al in de jaren negentig deed Rijkswaterstaat op de N-11 testritten met zelfsturende Buicks - zó lang wordt daarmee al geëxperimenteerd. Toen voorspelden TNO-onderzoekers dat onbemande auto's 'over twintig jaar' normaal zouden zijn. Mercedes beloofde dat de brandstofcelauto in 2003 in de showroom zou staan. Beide veelbelovende innovaties zijn nog steeds experimenteel. Jammer, want het grote mistongeval op de A58 vorige maand had met zelfremmende auto's voorkomen kunnen worden.

Stedelijke luchtkwaliteitsproblemen zouden met waterdamp als uitlaatgas opgelost zijn. Autofabrikanten en politici hebben de neiging concrete maatregelen voor actuele problemen door te schuiven naar innovatieve technieken, in plaats van effectieve maar impopulaire maatregelen te nemen, zoals strengere handhaving en snelheidsbegrenzing. In plaats daarvan heeft Schultz de snelheidslimieten verhoogd en is de verkeersdynamiek vergroot, belangrijke oorzaken van ongevallen en brandstofverspilling.

Mensenhanden

Campagnes voor Het Nieuwe Rijden, de enige effectieve methode voor zuiniger én veiliger rijgedrag, zijn gestopt. Schultz wil Nederland 'proeftuin voor autonoom rijden' maken, een vlucht naar voren zolang verkeersproblemen niet op het niveau van de (gedrags)oorzaken worden aangepakt.

Wie wereldwijde invoering van zelfsturingstechnieken bepleit als oplossing voor de 1,25 miljoen verkeersdoden elk jaar, onderschat wat invoering van zo'n wereldomvattend systeem vergt. Elk van de (rond 2030) 1,5 miljard personen- en vrachtauto's zou namelijk meer elektronische sensors, zender/ontvangers, boordcomputers en stappenmotors moeten krijgen dan nu in verkeersvliegtuigen zitten. Terwijl auto-elektronica al de grootste bron van storingen is en zeldzame metalen voor elektronica opraken! Dat Google's zelfsturende Priussen op het ruime Amerikaanse wegennet schadevrij rondrijden, zegt niets. Autonavigatie wijst regelmatig mis. De Turkish Airlines Boeing die bij Halfweg neerstortte, had drie piloten, die de foutmeldende hoogtemeter niet doorhadden tijdens hun landing op de automatische piloot. Ook in de toekomst zal niemand durven vliegen zonder twee piloten, die hetzelfde risico lopen als wijzelf.

Met zelfsturende 'drones-op-vier-wielen' zal hetzelfde opspelen: onze veiligheid vertrouwen we liever aan mensenhanden toe. Ook de lol van autorijden is juist het zelf-sturen. Autorijden is meer dan 'van A naar B'. Overigens zullen zelfsturende auto's nooit buiten gebaande wegen of in Afrika om de gaten heen kunnen sturen. Langs Amsterdamse grachten zullen ze constant noodstops maken als fietsers te dichtbij komen. Bestuurderloze auto's kunnen ook niet geprogrammeerd worden om inhalende kamikazepiloten in Oost-Europa te ontwijken, omdat ze niet als mensen kunnen improviseren door tussen bomen en bermpaaltjes door de berm in te sturen.

Milieu en energieproblemen vragen om rationelere auto's en selectiever autogebruik. De mondiale mobiliteitsvraag heeft niets aan dure autorobots maar schreeuwt om een lichtgewicht en veilige 'high tech 2CV' die - mens-gestuurd! - ook in Afrika bruikbaar is en 1 op 100 rijdt. Laten we eerst de irrationeel hoge vermogens en prestaties (ook van zogenaamd 'veilige' Volvo's met 250 pk en 250 km/u) halveren, dát spaart meer energie en mensenlevens dan zelfsturing. Voertuigcommunicatie, noodstopautomaten, ABS/ACC/ASR, zulke hulpmiddelen zijn onmisbaar, maar er is geen probleem denkbaar dat mondiale vervanging van menselijke bestuurders door robotchauffeurs nodig maakt. Chauffeurs beter toerusten en brokkenpiloten aanpakken is urgenter.

Martin Kroon is oud-projectleider snelheidslimieten en rijgedrag (VROM). Henk Wardenaar is oud-projectleider Het Nieuwe Rijden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden