Bericht uit Shanghai

Een vuilnisvrijwilliger uit Shanghai interviewen is moeilijker dan gedacht

Dit was het plan: ik zou een vuilnisvrijwilliger in Shanghai interviewen. Dat kon niet zo moeilijk zijn, want Shanghai maakte grote sier met zijn nieuwe vuilnisaanpak en bracht er maar liefst 220 duizend vrijwilligers voor op de been. 220 duizend mannen en vrouwen die iedere dag urenlang naast een vuilnisbak stonden en controleerden of hun buren hun afval wel gesorteerd hadden, want dat is in Shanghai sinds 1 juli verplicht. Daar moest ik er makkelijk eentje van kunnen vinden.

En ja hoor, de Chinese media bulkten van de reportages over oma’s en opa’s die de vuilniszakjes van hun buren inspecteerden, over studenten die hun vakantie bij een kliko doorbrachten, en over kinderen die liedjes en toneelstukjes over gesorteerd afval ten gehore brachten. Het mooiste verhaal was dat van Geng Dechao, die zelfs ’s nachts bij de vuilnisbakken een oogje in het zeil hield om stiekeme sorteerweigeraars te betrappen. Konden we die meneer Geng niet interviewen?

Nu is het in China niet makkelijk om iemands contactgegevens te vinden. Er zijn geen telefoonboeken en op sociale media gebruikt niemand zijn echte naam. Maar er zijn wel buurtcomités die op wijkniveau alles in de gaten houden en iedereen kennen, en die het vrijwilligerswerk organiseren. Daarvan was wel een telefoonnummer beschikbaar. Zo kwam ik na wat rondbellen terecht bij mevrouw Lu, de leider van het buurtcomité in de wijk van meneer Geng.

200 duizend vrijwilligers zorgen ervoor dat inwoners van Shanghai hun afval goed sorteren. Beeld Visual China Group via Getty Ima

Hogerop

Maar een interviewverzoek van buitenlandse media, daar kon mevrouw Lu niet zomaar over beslissen. Daarvoor moesten we hogerop. Naar mevrouw Zhang van het subdistrictcomité, die pas na twee dagen haar telefoon opnam en doorverwees naar mevrouw Chi, nog een treetje hoger. Die had ook twee dagen nodig om op te nemen, maar ze gaf wel toestemming om meneer Geng te interviewen. Zijn telefoonnummer? Ja, dat had ze, maar dat kon ze niet geven. Privacy enzo.

Ik was inmiddels vijf dagen aan het bellen, maar was weer terug bij af. Dat had ik moeten zien aankomen. De buurtcomités zijn de laagste vertegenwoordigers van de Chinese controlestaat en dus op het laagste niveau verantwoordelijk voor het weren van buitenlandse media, die alleen maar voor problemen kunnen zorgen. Als meneer Geng tijdens zijn interview iets verkeerds zou zeggen – dat het sorteersysteem niet helemaal werkte, bijvoorbeeld – dan zouden zij daarvoor opdraaien.

Dus herhaalde het patroon zich keer op keer, ook bij andere buurtcomités op zoek naar andere vrijwilligers. Medewerkers van de buurtcomités verwezen naar hogere niveaus, gaven verkeerde telefoonnummers, namen niet op omdat ze in eindeloze vergaderingen zaten, en weigerden uiteindelijk – als we de hoogste verantwoordelijke dan toch te pakken hadden – met een of andere smoes. Privacy, geen tijd, we bellen terug.

Meneer Niu

Zo ging het door, tot mijn Chinese assistent het telefoonnummer van een zekere meneer Niu vond, vrijwilliger in de Huamei Tuinwijk. Hij was een regelmatige gast in binnen- en buitenlandse media, zei hij, en had geen toestemming van hogerhand nodig. We mochten zo langskomen. Dat meneer Niu goede connecties had, bleek uit het ontvangstcomité: de voorzitter van het buurtcomité, de voorzitter van het bewonerscomité, de wijkwachter en twee schoonmakers.

Meneer Niu bleek een enthousiaste prater, het interview ging gezwind. Maar ik heb wel eens makkelijker afspraken gemaakt voor interviews met ministers en zelfs staatshoofden (toegegeven, van kleine landjes) dan met een vuilnisvrijwilliger in Shanghai.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden