Opinie

Een vrouwelijke docent is geen grietje

Om vormen van seksisme in de wetenschap te bestrijden, moeten man en paard genoemd én besproken worden.

Binnenkomst van het cortege van hoogleraren van de Universiteit van Amsterdam tijdens de 382ste Dies Natalis, een bijzondere zitting van het College voor Promoties.Beeld anp

Afgelopen maand kwam Nobelprijswinnaar Tim Hunt in de publiciteit met de opmerking dat vrouwen in het lab zorgen dat je - ik vermoed dat hij op de stereotypische mannelijke beta-onderzoeker doelt - verliefd op ze wordt en dat zij gaan huilen als je ze bekritiseert. WomenInc. publiceerde een onderzoek waaruit blijkt dat de kwaliteit van de zorg lager is voor vrouwen dan voor mannen, onder meer doordat onderzoek vaak niet is toegesneden op vrouwelijke eindgebruikers. Seksisme in de wetenschap, met andere woorden, betreft zowel de omgang met verschillen op de werkvloer als de inhoud van onderzoek. Beide blijken anno 2015 meer dan actueel.

Gelukkig wordt er werk gemaakt van deze kwesties. Begin juni van dit jaar zag Athena's Angels het levenslicht, een initiatief van een viertal (vrouwelijke) hoogleraren die in Nederland pleiten voor seksegelijkheid in de wetenschap. Donderdag vindt onder auspiciën van de Koninklijke Nederlandse Academie der Wetenschappen (KNAW) een bijeenkomst plaats over Gendered Innovations. Centrale thema's in beide zijn de (on)gelijkheid tussen mannen en vrouwen en de betekenis daarvan voor zowel de inhoud van academisch onderzoek als de aanwezigen op de academische werkvloer, en hun rolverdeling. Een belangrijk thema, met andere woorden, krijgt de aandacht die het verdient.

Tim Hunt (links).Beeld afp

Athena's Angels

Alhoewel... is dat wel zo? De tweede zin van de twee zinnen tellende aankondiging van de KNAW bijeenkomst luidt: 'Om inhoudelijke redenen, maar ook omdat de Europese Commissie daar bij het toekennen van subsidies op gaat letten.' Om aan onderzoeksfondsen te kunnen (blijven) komen, moet men op kwesties van gendergelijkheid letten. De pijnlijke vraag dringt zich op of gender misschien alleen dáárom op de KNAW agenda staat - en terwijl ik hem stel, bekruipt me de angst dat de vraag stellen, hem beantwoorden is.

Dit brengt me bij de eigenlijke aanleiding van dit stuk. Vandaag surveilleerde ik, een 35-jarige mannelijke academicus, bij een tentamen ethiek voor levenswetenschappers. Bij het inleveren van diens tentamen bleek een student niet ingevuld te hebben wie zijn werkgroepdocent was; en dat is relevant voor de cijferverwerking. Navraag daarover leverde het volgende antwoord op: 'Dat weet ik niet meer, maar het was een klein grietje; deed geen pijn aan mijn ogen.'

Nadat eerst mijn mond was opengevallen wees ik de student er op dat dit geen gepaste manier is om over docenten op een universiteit te spreken. 'Waarom niet?', was zijn vraag. Hij leek te denken dat ik, iemand die toch niet zoveel van hem verschilde, wel moest begrijpen wat (of wie) hij bedoelde.

Beeld anp

Gepikeerd

Dat er seksisme schuilt in het eerst en vooral omschrijven van een docent in termen van haar uiterlijk, en dan ook nog op deze weinig verhullende manier, was deze student geheel vreemd. Dat hij, nota bene bij een tentamen ethiek, werd aangesproken op onwenselijk gedrag, maakte dat hij gepikeerd weg beende. Hij was zich blijkbaar van geen kwaad bewust. Dat laatste maakte het hele voorval natuurlijk nog veel schrijnender, en het is met name hierom dat ik me geroepen voelde mijn two cents aan de discussie over gender gelijkheid bij te dragen.

Two cents die ik wil beëindigen met een oproep. Want alle georganiseerde initiatieven en Europese beleidsprogramma's ten spijt, gedragsverandering kan en móet ook langs andere wegen worden bevorderd. Om dit soort vormen van (niet zo goed verhuld) seksisme te bestrijden, moeten man en paard genoemd én besproken worden. Athena's Angels verzamelt meldingen van misstanden. Meldt die daar. Maar doe er ook zelf iets mee, geachte (mannelijke) collega's.

Pim Klaassen is post-doc en docent aan het Athena Instituut van de VU.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden