Column Aleid Truijens

Een vierdaagse schoolweek kan een oplossing zijn

Het ziet er vrolijk en opgewonden uit, die klimaatstaking op het Haagse Malieveld, maar ook bevlogen. Zo’n vijfduizend scholieren lopen er rond, nu ik dit opschrijf. Sommigen is het te doen om een dagje vrij, maar de meesten lijken oprecht bekommerd om onze planeet, de schatten. Hún planeet. Ze hebben veel geleerd vandaag. Dat je reuring kunt organiseren. Dat je, als je met veel bent, invloed hebt, maar dat je wel moet weten waarover je praat. Wie leert je dat op school?

Sneue reacties waren het, van de ministers Arie Slob – ‘Staken doe je maar in het weekend’ – en Eric Wiebes. Met gespeelde drift (die hem niet staat, met dat olijke Pinokkio-gezichtje), stak de minister van Klimaat, aangesproken op zijn beleid, een onnavolgbare tirade af. Dat alleen hoogopgeleiden het klimaat konden verbeteren en kinderen daarom beter naar school konden gaan dan naar het Malieveld. Alsof je van één dagje staken minder hoogopgeleid raakt. Alsof staken niet juist bedoeld is om de boel te ontregelen – wat in het weekend niet lukt.

Wat als scholen zelf staken en de verplichte diensten niet leveren? Dat is aan de hand op de basisscholen die tijdens de griepgolf niet genoeg leraren hebben en zelfs leerlingen naar huis sturen. De Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS) en CNV Schoolleiders riepen scholen op zieke leraren niet te vervangen. Dit om ‘een signaal’ af te geven aan ‘politiek en samenleving’.

Er zijn zelfs scholen die, tegen de wet, zijn overgegaan op een vierdaagse schoolweek. Ze zeggen niet anders te kunnen, zoals Tamarinde in Zaandam, waar alle klassen één dag dichtgaan; allemaal een andere dag, waardoor sommige ouders twee of drie dagen vrij moeten nemen. De ouders zijn woedend.

Begrijpelijk. Ik zou ook boos zijn. Maar het is vooral een probleem van kinderopvang. De overheid heeft de plicht om vijf dagen onderwijs te bieden. Diezelfde overheid ziet ook graag dat alle ouders werken. Hun werkweek is een broze puzzel. Je kunt niet zomaar kinderen naar huis sturen zonder opvang te regelen.

Maar ja, je kunt boos zijn en ‘signalen’ afvuren – wat helpt het als die leraren er gewoon niet zijn? Dan moet je iets anders bedenken. Probeer bijvoorbeeld het krankzinnig hoge ziekteverzuim (6 procent), merendeels niet veroorzaakt door griep maar door burn-out, te verlagen. Verleid parttimers tot een halve dag per week meer werken, dan is het probleem opgelost.

Een vierdaagse schoolweek – woensdag vrij – kan een oplossing zijn. Je zou denken dat kinderen dan minder leren, maar het tegendeel is waarschijnlijk waar. Uit een Amerikaans onderzoek uit 2017, opgezet om de schadelijkheid van de vierdaagse schoolweek te meten, bleek dat basisschoolkinderen juist beter gingen presteren (gepubliceerd in Education ­Finance and Policy). Een experiment op basisschool De Wissel in Hoorn wijst op hetzelfde: kinderen zijn beter uitgerust en werken geconcentreerder.

In het voortgezet onderwijs bestonden al aanwijzingen dat meer lestijd niet leidt tot betere leerprestaties. In landen die het beste scoren in internationale Pisa-onderzoeken onder 15-jarigen, gaan leerlingen het minste aantal uren naar school. In Nederland gaan ze 1.000 uur naar school. In Japan, in 2016 wereldwijd nummer 2 bij alle vakken na Singapore, is dat 893 uur, en in Finland, het best scorende westerse land, 808 uur. Nederland staat op nummer 15 bij Pisa. Denemarken, kampioen lestijd (1.200 uren) op 20. 

School is meer dan scoren, maar het argument dat een vierdaagse schoolweek ten koste van kennis gaat, klopt niet. Vier dagen school, mét aansluitend opvang – het is het proberen waard.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden