column Joost Zaat

Een veel te dure en vergeefse jacht op ‘foute pillen’

Joost Zaat Beeld de Volkskrant

’s Morgens even voor half 7. Er staan zes enorme oranje kratten van de groothandel met pillenpakjes, tubetjes zalf, druppels in alle vormen en maten en tien grote dozen in het halletje van de apotheek. ‘In die dozen zit inco-materiaal. Ja, die moet ik ook scannen, per pakje, hè, niet per verbandje. Het is al te gek voor woorden’, zegt Ria als ze me binnenlaat. Op een uitgetrokken laatje balanceert de zevende krat. Ze is al een kwartiertje aan het uitpakken en scant elk doosje, want die hebben allemaal een aparte code of zouden die moeten hebben. Daarin staat informatie over het land van herkomst, de productcode, batchnummer, vervaldatum en serienummer. En elk doosje moet een ‘vergrendeling’ hebben, een plakbandje, om te laten zien dat een onverlaat geen kwalijke pilletjes in dat individuele pakje gestopt heeft. Als die code er niet is of de vergrendeling ontbreekt, moet de apotheker dat bij de inspectie (Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd) melden. Ik wilde weten hoe het staat met ‘die strijd tegen de vervalste medicijnen’ en kijk Ria op haar vingers.

Vanaf februari 2019 geldt in heel Europa de Falsified Medicine Directive, een regel om vervalste medicijnen op te sporen door doosjes van fabrikant tot patiënt te kunnen vervolgen. In Nederland is er een Nationaal Medicijnen Verificatie Systeem met een Nationale Medicijnen Verificatie Organisatie (NVMO). Het is een heel circus geworden dat zeker 57 miljoen per jaar gaat kosten. Het eerste half jaar ging er ondanks jaren voorbereidingen van alles mis: pakjes zonder codes, op hol geslagen scanners, niet-werkende koppelingen tussen bestel- en apotheeksystemen. De IGJ handhaafde daarom niet, maar vanaf 1 oktober is het speelkwartier over. Omdat het aantal individuele fouten nog te hoog is, moeten apothekers volgens de IGJ nog steeds hun niet-pluis-gevoel vertrouwen.

Betrouwbare informatie over foute pillen via apotheken (dus niet de obscure websites) ontbreekt. De schatting waarmee de EU-regelgeving destijds begon, dateert uit 2008. Op dat korte lijstje staan incidenten met bijvoorbeeld antibiotica en bloedverdunners. Meestal zat er dan te weinig werkzame stof in zo’n pilletje. Er is eigenlijk maar één ‘opgeblazen incident’ in Engeland. Het hele systeem lijkt gemaakt om de farmaceuten controle te geven over data en parallelimport (goedkopere pillen uit een ander land) de nek om te draaien volgens de goed ingevoerde journalist Lucien Hordijk in de Groene. Elke dag zijn Ria’s in de 1996 openbare apotheken daardoor zeker een uur bezig met scannen van 850.000 pakjes niet-vervalste pillen. Omgerekend: zo’n 300 fte aan banen per jaar. Opbrengst: tot vorige week meldden apothekers 15 keer bij de IGJ, in mei werden er via de groothandel bij de IGJ vier flacons mogelijk vervalste Avastin (tegen kanker) gemeld, die later niet vals bleken te zijn.

Om kwart voor acht vormen twee pakjes likdoornpleisters, een doosje cholesterolremmers en een doosje zetpillen Ria’s oogst ‘niet-door-het-systeem-herkende pakjes’. De likdoornpleisters gaan gewoon de la in. De twee pakjes pillen belanden op het bureau van de apotheker. ‘Niks mis mee’, bericht die later.

Meer columns van onze schrijvende huisarts Joost Zaat:

Na twee maanden hadden we een nieuw probleem: ze ging niet dood.

Ik koester de mogelijkheid om onder de cholesterolmaffia uit te komen.

De patiënt moet niet de dupe zijn van mijn drukte

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden