De Ombudsman Jean-Pierre Geelen

Een steen des aanstoots voor kritische lezers: internetcookies. Tijd om het cookiebeleid te wijzigen?

Wie de site van de krant bezoekt, moet eerst instemmen met talloze ‘cookies’. De bezoeker heeft geen keuze, en dat is onverstandig.

Taai onderwerp, maar ook een steen des aanstoots voor kritische lezers: ‘cookies’ op de site en apps van de Volkskrant. De stroom reacties vol ergernis van lezers is een constante in de mailbox van de ombudsman.

Cookies – enig jargon is hier onvermijdelijk – zijn de vaste ingrediënten van die meestal ondoorgrondelijke lijst ‘voorwaarden’ waar digitale consumenten tegenaan lopen bij het bezoeken van websites en het installeren van apps en apparatuur. Verreweg de meesten klikken ongezien op ‘akkoord’, en staan daarmee toe dat het klikgedrag wordt gevolgd en soms doorverkocht aan derden.

Er bestaan cookies die het gebruik van de site meten of die de gebruiker in staat stellen artikelen te delen op sociale media. Daar zullen weinigen bezwaar tegen hebben. De pijn begint voor sommigen bij de cookies die te maken hebben met advertenties. Ze geven de adverteerder inzicht in het bereik en leiden tot advertenties die zijn toegesneden op de bezoeker.

Volgens de Consumentenbond ging het vorig jaar op volkskrant.nl om 53 ‘trackercookies’, volgens de Persgroep waren het er minder. Dat het er in elk geval heel wat zijn, blijkt uit de site van deze krant. Veel ondoorzichtigheid valt de Persgroep hierbij niet te verwijten: wie onder aan de site op de link ‘Cookiebeleid’ klikt, krijgt een uitgebreide uitleg te lezen, met een opsomming van cookies die het bedrijf gebruikt, inclusief het doel en de duur van de gegevensopslag. Wrange ironie, zo schreef een lezer: ‘Zelfs als ik hier de uitleg over de gebruikte cookies wil lezen moet ik, godbetert, eerst cookies accepteren.’

Lang niet iedereen zal dat interesseren, maar een substantieel deel van de lezers staat er op z’n zachtst gezegd kritisch tegenover. Zij vallen erover dat ze bij het bezoeken van de site (de eerste keer) voor het blok worden gezet: de enige keuze is akkoord gaan met alle cookies, het enige alternatief is geheel geen toegang tot de site. ‘Ik wil niet dat mijn gegevens zomaar worden weggegeven’, klaagt een lezer. Een ander: ‘Ik ben abonnee omdat ik wil dat de Volkskrant blijft bestaan. Maar ik betaal liever meer voor de krant dan dat de krant ook nog eens geld gaat verdienen via mijn gegevens door te verkopen.’

Weer een andere lezer: ‘De Volkskrant – die anderen zo graag de maat neemt – gedraagt zich op die manier op een wijze die in artikelen, columns en redactionele commentaren als verwerpelijk wordt aangemerkt’. Dat laatste toont weer eens hoezeer (net als bij omstreden advertenties) uitgeverij en redactie ­gescheiden zijn, maar tegelijk is het ongemak van de lezer begrijpelijk.

Anderen storen zich aan de ‘samenwerking’ met andere uitgevers, onder meer van De Telegraaf en ­Sanoma. Niet iedereen is daar blij mee.

Die samenwerking is relatief, bezweert de woordvoerder van de Persgroep: de Volkskrant (of eigenlijk: de Persgroep) werkt niet samen met de titel De Telegraaf. Wel laten de uitgevers een externe partij profielen verzamelen waarmee adverteerders gerichter ­gebruikers kunnen bereiken. Zo hopen zij een vuist te maken tegen de giganten Google en Facebook.

Probleem: reclame is onontbeerlijk voor de redactiebegroting, online verkoop je geen advertentie zonder enige ‘tracking’ en identificatie. Positief gesteld kun je zelfs zeggen dat de krant met die inkomsten (onderzoeks)journalistiek kan financieren.

De lezers worden in hun bezwaren gesteund door de Autoriteit Persoonsgegevens. Die stelde vorige maand dat uitgevers de privacywetgeving overtreden wanneer zij bezoekers alleen toegang ­geven tot hun site als die akkoord gaan met plaatsing van ‘tracking cookies’. Bezoekers zouden de kans moeten krijgen om ook zonder toestemming de site te betreden. De privacywaakhond dreigt de uitgevers zelfs met boetes. De Persgroep houdt intussen vol: ‘In onze ogen voldoet onze cookiemuur aan de wet- en regelgeving, inclusief de nieuwe privacywetgeving.’

Allemaal goed en wel, de kritische lezer is daarmee niet gerustgesteld. Die wil geen ongevraagde doorverkoop van zijn privacy, en wel onbelemmerde toegang tot de site. De uitgevers zijn niet erg van zins hun beleid om te gooien. ‘Nu onze websites overwegend afhankelijk zijn van advertentie-inkomsten en adverteerders gericht willen kunnen adverteren, is het voor ons noodzakelijk om tracking cookies te gebruiken’, zegt de woordvoerder van de Persgroep.

Hoe begrijpelijk misschien ook vanuit financiële overwegingen, de vraag is hoe verstandig die houding is en hoe lang een uitgever zich die kan permitteren. Vertrouwen en sympathie zijn essentieel in de band tussen lezer en krant.

Technisch moet het mogelijk zijn de lezer wel een keuze te bieden, desnoods tegen een prijs. Een cookievrije toegang tegen extra geld, of voor een lager ­tarief toegang mét cookietrackers. Een concrete aanzet daartoe is er (nog) niet. Hoogste tijd, lijkt mij.

Post van een lezer: Hou op met die indeling ‘wit’ en ‘zwart’
Tiger Woods was de eerste ‘zwarte’ golfer die doorbrak in een sport die het domein was van rijke ‘witten’. Hoezo ‘zwart’? Woods is 25 procent Chinees, 25 procent Thais, 25 procent Afro-Amerikaans, 12,5 procent Indiaans en 12,5 procent Nederlands. Kennelijk is voor de Volkskrant alles wat niet blank is – van oorsprong Chinees, Japans, Indiaas, Moluks – ‘zwart’. Hou op met die afschuwelijke indeling. Het zet mensen tegen elkaar op.

G.J.M. Austie
Groningen

Hoewel duidelijk is dat de krant hier ‘gekleurd’ bedoelde, illustreert dit voorval treffend waarom de krant beter zoveel mogelijk kan afzien van de termen ‘wit’ en ‘zwart’. Vaak is zo’n toevoeging niet relevant, maar in gevallen waarin op een ongelijkheid tussen afkomst of ras gedoeld wordt, is het vaak ­beter te schrijven in minder strikte en beperkende terminologie, of op z’n minst tussen aanhalingstekens.

De Ombudsman behandelt vragen, klachten en opmerkingen over de inhoud van redactionele ­pagina’s en journalistieke aanpak. ombudsman@volkskrant.nl, volkskrant.nl/ombudsman

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden