opinie discriminatie bij het cbr

Een rijbewijs bij het CBR: tests, wachten en betalen

Voor jongeren met een Autisme Spectrum Stoornis (ASS) is het halen van hun rijbewijs geen vanzelfsprekendheid. Ook mét een CBR-verklaring krijg je je rijbewijs niet van het Centraal ­Bureau Rijvaardigheids­bewijzen. Een moeder vertelt.

Het CBR in Den Haag. Beeld ANP

Mijn zoon van 20 is ruim een jaar bezig met rijlessen en volgens zijn instructeur is hij toe aan afrijden. Maar dat gaat zomaar niet, zo blijkt. Toen hij in maart dit jaar ver genoeg was om het praktijkexamen aan te vragen, vulden we nietsvermoedend de gezondheidsverklaring naar waarheid in. Dat hadden we nooit moeten doen.

‘Heeft u ooit een diagnose ASS gehad?’, en hij vulde ‘ja’ in, zoals naar ik vermoed meer jongelui zullen doen. Mensen met een vorm van autisme liegen niet makkelijk. Veel kinderen krijgen een diagnose om ondersteuning te ontvangen in het onderwijs; zo ook mijn zoon in 2008. Hij heeft erna enkele jaren speciaal onderwijs en diverse trainingen genoten. In 2015 is hij terug het regulier onderwijs ingestroomd en volgend jaar gaat hij naar het vierde jaar van een sportopleiding. Een gewone 20-jarige, die zowel intellectueel als motorisch prima functioneert. Van de rij-instructeur hoorden we dat achter mijn zoons naam nu een rood kruis stond: hij mocht het rij-examen nog niet aanvragen, betekende dat.

Utrecht

Weken later ontvingen we een brief van het CBR dat we een afspraak voor een keuring bij Rijbewijsbelang in Utrecht moesten maken, een aan het CBR gelieerde dienst met keuringsartsen. Meteen dezelfde dag gebeld, maar ja, die wachtlijst. Weer weken later kon hij er terecht voor een vraaggesprek (à 264 euro, ter plekke pinnen, maar dit terzijde). Voor mijn zoon was dit zwaar: een gesprek met een psychiater doe je niet op een achternamiddag. De vragen betroffen heftige zaken en afwijkend gedrag, zoals ‘doet u zichzelf wel eens pijn’, ‘denkt u wel eens aan zelfmoord’, ‘ervaart u problemen met …’.

De vragen zijn neutraal bedoeld, maar komen insinuerend over, want aan ‘normale mensen’ vraag je zulke dingen toch niet? Je wordt als een psychiatrisch patiënt behandeld en dat gaat je niet in de koude kleren zitten.

Weer weken later ontvingen we het gespreksverslag: de keuringsarts had vastgesteld dat er geen belemmering was om zijn rijbewijs te halen. Iedereen blij, het examen kon aangevraagd. Maar waarom was het rode kruis achter zijn naam niet weg, vroeg de rij-instructeur. Bellen, bellen met het CBR (ofwel: urenlang in de wacht staan) en uiteindelijk kregen we een machteloze medewerker aan de lijn, die ons vertelde dat het binnenkort verwerkt zou worden.

Rijtest

Weer weken later krijgen we een brief van het CBR dat een rijtest nodig is: hij moet een uur lang rijden met iemand in de auto die kijkt of de ‘medische situatie geen probleem vormt om veilig en zelfstandig te kunnen rijden’. Ondanks dat een door het CBR aangewezen psychiater heeft gezegd dat er geen belemmering is. Natuurlijk is die test weer op eigen kosten. Daarna, aldus de brief, ontvangen we binnen vier weken bericht. ‘Meestal staat daar meteen het besluit in. Soms verwijzen wij u nog door naar een medisch specialist.’

Even nog over dat geld: tijdens dit hele proces blijft mijn zoon natuurlijk wekelijks rijles volgen à 92 euro per week. Tel het allemaal maar even op. Dit is een heftig geval van discriminatie. Ontmoedigend, kwetsend, duur en denigrerend. En hiervoor moeten dan al die oudere mensen op hun keuring wachten, waardoor ze misschien tijdelijk niet achter het stuur mogen. Misschien tijd om dit drastisch anders aan te gaan pakken.

Josette van Wolferen is ­docent klassieke talen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden