COLUMNFrank Kalshoven

Een recessie kan alleen tot een einde komen door de economie weer te laten stromen

Frank Kalshoven artikel columnBeeld .

Volgende week presenteert het kabinet het tweede pakket coronische steunmaatregelen, en daarom waren we deze week in de krant getuige van de inleidende beschietingen. Minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) wil de ‘ontslagboete’ afschaffen; PvdA-fractieleider Lodewijk Asscher is hier tegen; MKB-voorman Jacco Vonhof vindt dat werknemers een offer moeten brengen.

Wat is wijsheid in de tweede ronde? En is er nog ruimte voor een idee?

De eerste ronde coronasteun was snel, groot en grof, gericht op het in stand houden van de situatie van vóór de lockdown. Het kost een paar belastingcenten, maar het pakket heeft z’n werk gedaan, en doet z’n werk nog steeds. Bijna een half miljoen zzp’ers krijgen gratis geld van de gemeenten; honderdduizenden ondernemingen hebben loonkostensteun aangevraagd. Hierdoor blijven inkomens op peil, en blijft de toename van het aantal faillissementen en het aantal werkloosheidsuitkeringen beperkt.

Als het zo lekker werkt, waarom zouden we deze maatregelen dan niet simpelweg verlengen? Daar zijn ten minste drie redenen voor.

Eén: het kost veel geld (wat op zichzelf genomen niet zo erg is, maar wel in combinatie met de andere redenen).

Twee: er wordt oneigenlijk gebruikgemaakt van de huidige regelingen (dat is de prijs die we betalen voor snel, groot en grof).

Drie: het huidige pakket bevriest de pre-corona-economie, terwijl de economie zich juist moet kunnen aanpassen aan de nieuwe situatie.

Voor de tweede ronde gaat het dus om een pakket dat (als het even kan) wat goedkoper is, oneigenlijk gebruik moeilijker maakt en mensen en organisaties aanmoedigt zich aan te passen. Van de eerste schrik bekomen moeten zelfstandigen en ondernemingen zich de vraag stellen hoe (en waarmee) ze in de (nabije) toekomst geld gaan verdienen als dat met hun ‘oude’ beroep of ondernemingsmodel niet meer lukt. Wat bevroren is moet ontdooien, en wat is ontdooid moet weer gaan stromen.

Logisch dus dat Koolmees van de ontslagboete af wil, en dat staatssecretaris Van Ark de steun aan zelfstandigen wil beperken. Het moet weer gaan stromen.

Kernvraag hierbij is: hoe laat je de economie weer stromen tegen de laagste maatschappelijke kosten? Faillissementen en werkloosheid zijn onvermijdelijk, maar hoe houden we dat beperkt?

Door een gedachte van de commissie-Borstlap (die eind januari adviseerde over hervorming van de arbeidsmarkt) versneld in te voeren: ‘interne flex’. Geef werkgevers het recht de arbeidstijd van werknemers met een vast contract met maximaal 20 procent te verminderen, onder voorwaarde van doorbetaling van 90 procent van het oude loon gedurende enige tijd.

Voor werkgevers is het voordeel dat ze snel hun capaciteit kunnen aanpassen, al moeten ze daar een prijs voor betalen. Voor de werknemers is het voordeel dat ontslagen worden voorkomen, al moeten ze daar inkomen voor inleveren. Vijf voltijders leveren één dag in. In plaats van: vier voltijders houden hun baan en die ene wordt ontslagen. Werknemers die die werkdag niet kunnen of willen missen gaan elders solliciteren, niet vanuit een uitkering maar vanuit een baan. Massale toestroom naar de WW wordt zo voorkomen. Trekt de bedrijvigheid weer aan, dan kan ook de werktijd weer worden verlengd.

Een recessie is onvermijdelijk, faillissementen en werkloosheid daarom ook. De enige manier waarop daaraan een einde komt, is door de economie weer te laten stromen. Dat moet het tweede steunpakket niet afremmen maar bevorderen. Liefst een beetje goochem.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek (en was lid van de commissie-Borstlap). Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden