Een pluim voor Petraeus, maar vergeet ook Jestina Mukoko niet

Wat zijn de meest overschatte en wat de meest onderschatte gebeurtenissen van 2008? Honderd auteurs van het Britse tijdschrift Prospect gaven antwoord. Zie: prospect-magazine.co.uk

Nog één keer dan: een terugblik op 2008. Omdat het Britse tijdschrift Prospect daar altijd veel werk van maakt, ook nu het januari-nummer. Een panel van wijzen koos de invloedrijkste public intellectual (zeg maar: intellectueel die zich in het maatschappelijke debat roert). Honderd auteurs van Prospect gaven bovendien hun lijstjes met meest overschatte en meest onderschatte gebeurtenissen van 2008.

En de winnende intellectueel is: generaal David Petraeus!

Ja, hij is een militair. Was de Amerikaanse militaire chef in Irak en drijvende kracht achter de surge. Hij is nu thuis in de VS commandant in het Central Command. Maar hij is ook een intellectueel, memoreert Prospect -redacteur James Crabtree, met een doctoraat van de universiteit van Princeton. Hij is auteur van de ‘Petraeus-doctrine’, een handleiding voor soldaten, maar tevens waarschijnlijk de ‘het enige geschreven stuk met intellectuele lading in de afgelopen twee jaar dat een direct verschil heeft gemaakt in het leven van miljoenen mensen’.

Goede tweede is de New Yorkse econoom Nouriel Roubini. Tot een half jaar geleden werd hij schamper weggelachen als de ‘doemprofessor’ met zijn aankondiging van een grote crisis in de financiële wereld. Nu is hij natuurlijk de man die gelijk kreeg.

Wereldkwesties

Het zijn verantwoorde keuzen, waarbij de twee belangrijkste wereldkwesties nog eens in de schijnwerper worden gezet. Prospect corrigeert zo de eigen verkiezing van de invloedrijkste intellectueel op zijn internetsite. Dankzij een actieve lobby in Turkije werd daar vorige maand de Turkse religieuze denker Fetullah Gülen de winnaar. Eerder werd de radicale en omstreden Amerikaan Noam Chomsky al gekozen dankzij een actieve fanclub.

De keuze van Petraeus is opvallend omdat Prospect zelf vanaf he begin tégen de oorlog in Irak was. Maar dat verblindt de redactie niet voor de verbeteringen in de situatie in Irak als gevolg van het zenden van meer soldaten gekoppeld aan een actiever beleid van irakisering.

Petraeus-doctrine

Crabtree schrijft: ‘We herkennen een originele denker als we er eentje zien.’ Petraeus’ doctrine dat moderne oorlogsvoering voor een groot deel bestaat uit bescherming van de burgerbevolking en humanitaire hulp, sluit verder goed aan bij de progressieve instelling van de Prospect -redactie. Des te mooier dat het in de praktijk werkt.

Bloedige aanslagen worden nog steeds veel te vaak gepleegd in Irak. Dus op al te veel optimisme valt wel wat af te dingen. Wordt het effect van de surge overschat of onderschat? Onder de honderd Prospect -auteurs die hun lijstjes leverden, overheerst het gevoel van onderschatting.

Josef Joffe (hoofdredacteur Die Zeit) vindt het onbegrijpelijk journalistiek falen dat over Amerikaans succes in Irak zo weinig wordt bericht. Labourparlementariër Denis McShane wijst erop dat Bagdad weer een gewone stad wordt. Journalist Amir Taheri vindt het gebrek aan aandacht voor het succes van de Iraakse regering verbijsterend: hij was in Bagdad tijdens een geweldig cultureel Pan-Arabisch festival en geen westerse verslaggever te zien.

Ongeziene juweeltjes

De honderd auteurs komen uit alle hoeken van politiek, cultuur en wetenschap en hun onderwerpen lopen daarom enorm uiteen. Schrijvers en literatuurcritici nemen de gelegenheid te baat om af te dingen op de lof voor sommige boeken en nauwelijks opgemerkte juweeltjes alsnog aan te prijzen.

Onder de bèta’s wordt de onderzoeksracebaan voor het Zwarte gat in Zwitserland vaak genoemd als onterechte hype. De paar klimaatsceptici in dit gezelschap (onder wie Conservatives-parlementariër Peter Lilley) voeren de recente koude aan als bewijs dat de opwarming van de aarde wordt overdreven. Maar historicus David Edgerton vindt juist dat er onverantwoord luchthartig wordt gedaan over het feit dat er vrijwel niets effectiefs tegen klimaatverandering wordt ondernomen.

Kredietcrisis

Het nieuwsgierigst zijn wij lezers natuurlijk naar de bijdragen van de economen en anderen over de economie. Als er íéts is onderschat door vrijwel iedereen (afgezien van Roubini dan, en nog een paar realisten), dan is het wel de kredietcrisis, uitmondend in recessie. Of niet?

Volgens heel wat economen uit de Prospect -stal wordt de crisis overdreven. De kans is echt heel klein dat de ‘breed voorspelde crisis als in de jaren dertig’ voor de deur staat, schrijft econoom David Lipsey. ‘Dit is een zakelijke cyclus. Doe niet zo moeilijk,’ verzucht tv-producent David Cox.

Aan de andere zijde noemt schrijver Ian Christie de economische en politieke ‘goeroes en voorspellers’, dat ‘goed betaalde commentatorendom’, als meest overschatte stelletje. Journalist Eamonn Fingleton is specifieker: niet zozeer de crisis wordt onderschat als wel het onderliggende probleem van de gigantisch negatieve handelsbalans van de VS, ‘in 2008 waarschijnlijk meer dan 700 miljard dollar’.

Vlooien naar gekke bijdragen

Tot zover de credit crunch. Verder valt op hoe vaak de verkiezing van Obama als president van de VS al wordt genoemd als meest overschatte nieuwsgebeurtenis van 2008. Alsook de Olympische Spelen in China. Maar met zulke lijstjes is het leukst het vlooien naar unieke, originele en gekke bijdragen. Die gaan meestal over ondergewaardeerde onderwerpen (heel wat auteurs geven alléén onderschatte kwesties, overschatte is kennelijk moeilijker). Een kleine greep.

Mensenrechtenactivist en auteur Alex de Waal wijst op de enorme gevolgen van de overname van het belangrijkste persbureau in de wereld, Reuters, door Thomson International, een multinational ‘zonder toewijding aan onafhankelijke nieuwsverslaggeving’. De gevolgen voor onze informatievoorziening zijn onbeschrijflijk, denkt hij.

Internetcriticus en -goeroe Andrew Keen (hij heeft een column op vk.nl/opinie) noemt de inkrimping van de redactie van The Independent én de gevolgen van de crisis op de afbraak van de sociale samenhang: ‘maak u op voor fascisme 2.0’.

Afrika

En dan is er Afrika. De bestseller-historicus Niall Ferguson – net een boek uit over de geschiedenis van geld, dus je zou iets over de crisis verwachten – noemt het oplaaien van de burgeroorlog in Congo als meest ondergerapporteerd drama, ‘dat heel veel meer levens zal eisen dan de wereldwijde financiële crisis’.

Chimananda Ngozi Adichie, de succesvolste schrijfster uit Afrika van 2008, vindt niet zozeer de hoeveelheid aandacht voor Congo onder de maat, alswel het soort: ‘de gebruikelijke pornografie van medelijden’.

Ontwikkelingseconoom Paul Collier noemt het verborgen feit dat de Zimbabwaanse tiran Robert Mugabe wapens in China heeft besteld.

Jestina Mukoko leeft

Zimbabwe. In Het debat in: ging het vorige maand over de verdwijning van Jestina Mukoko. Er is goed nieuws en slecht nieuws over haar. Mensenrechtenclubs uit Zimbabwe meldden dat ze vlak voor Kerst plots voor een rechter is verschenen. Ze leeft nog. Maar pogingen om haar vrij te krijgen hebben tot op heden niets opgeleverd. Ze zit ergens in een cel, veel meer weten we niet. En zo zijn er nog tientallen activisten voor mensenrechten en democratie.

Er is te veel aandacht van westerse politici voor de overduidelijke vernietigingsdrang van Mugabe. Alleen schande roepen is geen kunst. Er is te weinig aandacht en steun voor de moedige en zwaar mishandelde activisten in Zimbabwe, zoals Jestina Mukoko.

Wim Bossema,

Het Debat in: Groot-Brittannië, in het Betoog van 10 januari 2009

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden