Opinie Klimaat

Een pleidooi tegen klimaatwanhoop

Recente rapporten over klimaatverandering zijn zorgwekkend, maar de situatie is niet hopeloos.

De tyfoon Mangkhut dwong inwoners van de Filippijnen tot evacuatie. Beeld EPA

Hittegolven en extreme weergebeurtenissen in het noordelijk halfrond deze zomer hebben klimaatverandering teruggebracht naar het centrum van het publieke debat. Vroege analyses suggereren dat natuurrampen als de orkaan Florence deze maand versterkt zijn door stijgende mondiale temperaturen. Hoewel president Trump uit het klimaatakkoord van Parijs (2015) is gestapt, raakt de rest van de wereld steeds overtuigder van de noodzaak de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.

Vorige maand publiceerde een groep klimaatwetenschappers een rapport in de Proceedings of the National Academy of Sciences waarin wordt gewaarschuwd dat de planeet een soort ‘broeikas’ wordt waarin mensen wellicht niet langer kunnen wonen. De Aarde heeft al de hoogste temperaturen geregistreerd sinds de laatste IJstijd. Maar, stelt het rapport, wat we vandaag meemaken is nog niets vergeleken met wat eraan komt als de mondiale temperaturen meer dan 2 graden Celsius boven het pre-industriële niveau stijgen.

Dan, stellen de auteurs, ‘zou (mondiale) temperatuurstijging bepaalde omslagpunten kunnen activeren, waardoor de temperatuur nog verder stijgt in een soort domino-effect dat het hele Aarde-systeem naar nog hogere temperaturen drijft’. Het wetenschappelijke debat over omslagpunten in het klimaat en nachtmerriescenario’s is nog in volle gang, maar niemand kan met zekerheid zeggen dat de geschetste risico’s niet echt zijn.

Maar er is ook een ander risico: dat waarschuwingen als deze tot wanhoop leiden. Verschillende rapporten hebben al geconcludeerd dat het extreem moeilijk wordt om de doelen zoals beschreven in het klimaatakkoord van Parijs te halen. Maar de conclusie dat de situatie hopeloos is, is niet alleen gevaarlijk maar ook incorrect. Er zijn immers ook hoopgevende politieke en technologische ontwikkelingen.

Tijdens de Global Climate Action Summit in San Francisco deze maand werd veel gesproken over de recente alarmerende rapporten. Maar de echte aandacht ging uit naar de ‘Exponential Climate Action Roadmap’, een grote nieuwe studie die aantoont dat vooruitgang in het gebruik van niet-fossiele-brandstoffen technologieën niet slechts lineair is maar exponentieel.

U beseft het wellic deze twee hernieuwbare energiebronnen kunnen komen in 2030. En er is geen goede reden te denken dat de vooruitgang niet verder kan versnellen. De afgelopen jaren zijn er grote stappen gezet in zonne-energietechnologieën en op het gebied van energie-opslag.

De Global Commission on the Economy and Climate voorspelt dat er in de hele wereld de komende vijftien jaar 90 biljoen dollar zal worden geïnvesteerd in nieuwe infrastructuur. Dankzij nieuwe technologieën – op energiegebied maar ook in het digitale domein – kan de mensheid een historische kans krijgen een grote sprong te maken richting veel duurzamere, co2-neutrale woonpatronen.

Naast de technologische vooruitgang is er een groeiend besef in de privésector en de publieke sector van het belang om de factor duurzaamheid in alle besluiten mee te wegen. Nieuwe benaderingen van energie, industrie, architectuur, stedenplanning, transport, landbouw en bosbouw kunnen in potentie de uitstoot van broeikasgassen halveren in 2030. Maar dat zal alleen gebeuren als een brede coalitie van besluitmakers zich erachter schaart.

Gelukkig zijn regeringen en grote bedrijven begonnen met het tonen van leiderschap in deze kwesties. Hierdoor is de uitstoot van broeikasgassen al gepiekt in 49 landen die samen goed zijn voor 40 procent van de mondiale uitstoot. En tien landen hebben zichzelf zelfs vastgepind op 2050 als datum waarop ze geheel co2-neutraal zullen zijn. Californië en Zweden zeggen dat ze in 2045 al nul netto uitstoot zullen hebben.

De Exponential Climate Action Roadmap laat zien dat we nog steeds iets te zeggen hebben over onze klimaattoekomst. De gevaren die ons wachten kunnen niet worden ontkend. Als de broeikasgassen en stijgende temperaturen op hun huidige koers voortgaan, kunnen we inderdaad het punt bereiken waarop toekomstige generaties in een ‘Broeikas Aarde’ moeten leven, als dat überhaupt nog mogelijk zal zijn.

Maar net zoals recent wetenschappelijk werk de gevaren van klimaatverandering onderstreept, heeft het ook de weg vooruit getoond. Er is hoop in de snelle verspreiding van nieuwe technologieën, en in het groeiende bewustzijn van het probleem in industrie, overheid en samenleving. Als we exponentiële technologische vooruitgang kunnen waarborgen en de noodzakelijke politieke wil kunnen opbrengen, kunnen we de klimaatcrisis aan. Een ‘Stabiele Aarde’ is nog steeds binnen bereik.

© Project Syndicate

Carl Bildt is oud-premier van Zweden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.