Opinie The Big Picture

Een Pakistaans doodvonnis wegens godslastering is niet zo ver weg als het lijkt

De Pakistaanse hoogleraar Junaid Hafeez is ter dood ­veroordeeld, omdat hij de profeet zou hebben beledigd op Facebook.

Levensteken van de krachten der duisternis op de drempel van het nieuwe decennium: het doodvonnis voor Junaid ­Hafeez ­wegens godslastering. De jonge ­Pakistaanse hoogleraar bleef onzichtbaar in de nieuwsluwte rond Kerst, maar ­verdient dezelfde aandacht die eerder zijn ­christelijke landgenoot Asia Bibi ten deel viel.

De 33-jarige Hafeez zit al sinds 2013 gevangen. De talentvolle wetenschapper kreeg een aanstelling op de faculteit Engels van de universiteit van Multan, nadat hij eerder met een Fulbright-beurs had gestudeerd in de VS. Extremistische groepen vochten de benoeming aan – ze vonden Hafeez te liberaal – en schoven een eigen kandidaat naar voren. Toen ze nul op het rekest kregen, volgde de beschuldiging van godslastering. Hafeez zou op Facebook de ­profeet en zijn vrouwen hebben beledigd.

De aanklacht deugde van geen kant, maar in ­Pakistan maakt dat niet zoveel uit. Sinds in de jaren tachtig de blasfemiewetten werden ingevoerd, zijn minstens 1.500 mensen vervolgd op grond van vaak flinterdunne bewijzen. Wie een burenruzie wil ­beslechten, kan eenvoudig roepen dat Bolderbast iets schunnigs heeft gezegd over de Koran. Een ­Rijdende Rechter komt er niet aan te pas. Het ­zwaarste vergrijp, belediging van de profeet Mohammed, kent maar één sanctie: de doodstraf.

Lichtpuntje: ter dood gebracht wegens gods­lastering is nog nooit iemand in Pakistan, het Hooggerechtshof heeft tot nu alle doodvonnissen van ­lagere rechtbanken vernietigd. Toch zijn verdachten hun leven niet zeker. Blasfemiezaken leiden steevast tot maatschappelijke hysterie, waarin fanatici maar al te vaak het recht in eigen hand nemen. Zeker 75 mensen werden sinds 1987 gelyncht. Net zo in de zaak van Hafeez. Zijn eerste advocaat stapte op na te zijn bedreigd, zijn tweede advocaat werd vermoord. Zijn familie werd maatschappelijk uitgekotst. Na zes zware jaren in het gevang kreeg de taalkundige eind december zijn doodvonnis te horen.

Extra zorgwekkend is het politieke Umfeld. Het blasfemieverbod is het speeltje van de moslimextremisten in Pakistan. Electoraal stellen die niets voor, maar de middenpartijen zijn te laf om de wet zelfs maar ter discussie te stellen. Eén voorspelling durf ik wel te doen aan het begin van de jaren twintig van de 21ste eeuw: de Pakistaanse blasfemiewetten zullen het komende decennium overleven.

Het is echter te gemakkelijk de kwestie af te doen als de eigenaardigheid van een gek moslimland ver weg. Geweld wegens krenking van religieuze gevoeligheden blijft niet beperkt tot Pakistan. In Europa hadden we de Deense cartoon, de moord op Theo van Gogh, de aanslag op Charlie Hebdo.

Het internet heeft geleid tot globalisering van de gekwetstheid. Een spotprent op een Franse website kan tot in Indonesië razernij veroorzaken. Zelfs het simpelweg afbeelden van Mohammed kan de toorn wekken van mannen die zelf hun best doen zo veel mogelijk op de profeet te lijken.

Waar dit in elk geval níét toe mag leiden, is inperking van de vrijheid van meningsuiting. Nederland heeft Allah zij dank het verbod op godslastering in 2014 afgeschaft. Het wereldwijde culturele onbegrip is juist reden voor meer verdraagzaamheid, ­betoogde de Pakistaanse VN-mensenrechten­rapporteur Asma Jahangir toen ik haar interviewde in 2008, midden in de ophef over Geert Wilders en zijn film Fitna. ‘Je kunt mensen niet stoppen zich uit te drukken, met opvattingen die een ander misschien verwerpelijk vindt’, zei ze. ‘Je kunt landen die een prijs hebben betaald voor hun democratie moeilijk vragen de vrijheid van meningsuiting te ondermijnen omdat mensen duizenden kilometers verderop minder tolerant zijn.’

Nog een voorspelling: de komende tien jaar zal Nederland geen grote controversen meer kennen over belediging van de religie. Ja, sommige gelovigen zullen soms gekwetst raken, maar het aantal ­seculiere moslims is sterk gegroeid: een buffer van tolerantie die brandjes in de kiem smoort. En pestkoppen zullen er dan minder lol in hebben moslims op stang te jagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden