COLUMNAleid Truijens

Een paar maanden achterstand is nog in te halen, maar een te laag schooladvies beïnvloedt je hele verdere leven

null Beeld

Leerlingen in groep 8 kregen afgelopen schooljaar een lager schooladvies dan eerdere jaren. Dat blijkt uit cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs, die onderwijsminister Arie Slob had opgevraagd. Dit is het ernstigste gevolg van de coronacrisis voor kinderen. Een paar maanden achterstand is nog in te halen, maar een te laag schooladvies beïnvloedt je hele verdere leven.

De daling komt niet doordat kinderen minder geleerd hebben of plotseling dommer zijn geworden, maar doordat de eindtoets door corona niet doorging. Daardoor ontbrak het objectieve criterium voor doorverwijzing naar het vervolgonderwijs en moesten kinderen het doen met het advies van de leerkracht. Ook konden de adviezen niet na de toetsuitslag naar boven worden bijgesteld.

Gevolg: een massale onderadvisering - volgens een onderzoek van RTL in samenwerking met DUO op 61 procent van de basisscholen – vooral bij kinderen van arme of laagopgeleide ouders. ‘Het baart me zorgen’, schrijf Slob huilerig in een brief aan de Tweede Kamer. Hij vindt het vreselijk dat de daling niet gelijk is verdeeld, maar is gerelateerd aan ‘de sociaal economische status (SES)’ van de ouders.

Het verdriet van Slob is niet serieus te nemen. Wanneer je het advies van de leerkracht in groep 8 leidend laat zijn, is dat in het nadeel van kinderen met laagopgeleide ouders: die krijgen, bij gelijke toetsscores, toch een lager advies. Dat weten we al jarenlang. Sinds Jet Bussemaker en Sander Dekker in 2015 besloten het advies van de leerkracht leidend te maken is de kloof tussen kinderen van hoog- en laagopgeleide ouders weer gegroeid.

Het onderschatten van kinderen en hen, keurig naar afkomst, sorteren in laatjes, gebeurt met de liefste bedoelingen: het zou zielig zijn voor die kinderen om ‘op hun teentjes te lopen’, en ‘ze hebben weinig hulp van thuis’. Zo worden ze twee keer benadeeld: eerst door de achterstand zelf en, als ze die hebben in gehaald, door hun leerkracht. Het is een denkfout die er in het basisonderwijs niet uit te rammen is. Daarom is een eindtoets noodzakelijk. Toetsen hebben geen vooroordelen.

Het ‘bijstellen’ van het advies als de toetsscore hoger uitvalt was ook vóór corona al een wassen neus. Scholen zijn verplicht tot ‘heroverwegen’ maar slechts in 1 op de 5 gevallen werd het advies veranderd. OESO-onderzoekers verbazen zich erover dat in Nederland wordt doorwezen zonder objectieve criteria; kinderen hebben daar recht op. Zolang je dit oneerlijke systeem in stand houdt, moet je als minister niet jammeren over kansenongelijkheid. Vorige week meldde het Centraal Planbureau (CPB) maar weer eens: ‘Kinderen van laagopgeleide ouders of ouders met een laag inkomen beginnen al op de basisschool met een achterstand die ze in hun schoolcarrière niet meer inhalen.’

De zorgelijk zuchtende Slob heeft vier jaar lang niks gedaan aan structurele problemen. Tijdens de coronacrisis werd dat pijnlijk duidelijk, maar daarvoor was het precies zo. Slob had de fatale fout van Bussenmaker en Dekker makkelijk kunnen herstellen, maar deed dat niet, om de schoolbesturen niet te mishagen.

Natuurlijk moeten de basisscholen zo gauw mogelijk weer open. Basisscholen en crèches sluiten zodat ouders thuis moeten blijven – wat een vals argument. In één pennenstreek alle scholen sluiten is makkelijker dan werkgevers aanspreken die personeel naar kantoor laten komen. Met kleine kinderen kún je thuis niet werken; maar dat mogen de ouders zelf met hun boze werkgevers uitvechten.

In maart een nieuwe kans, op een onderwijsminster (m/v) met ballen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden