ColumnArnon Grunberg

Een oudere lezer vroeg op fluistertoon: ‘Denk je dat ik nog naar de hoeren kan?’

In de oude synagoge van Lochem, die tegenwoordig fungeert als cultureel centrum – er zijn nauwelijks Joden meer in Lochem – werd ik geïnterviewd over mijn nieuwste roman. Er zaten niet meer dan honderd man in de zaal, men gedroeg zich verantwoordelijk.

Kort daarvoor had ik op de site van de Lochemse synagoge gelezen dat er van de 118 weggevoerde Joden in Lochem na de oorlog 18 terugkeerden. Het getal 100 achtervolgde me; aan getallenmystiek begin ik na mijn 70ste.

De plaatselijke boekhandelaar, F., vertelde me dat Lochem een ‘NSB-nest’ was geweest en dat er vóór de oorlog heel veel Joden in de Achterhoek woonden. Ik kende de Achterhoek nauwelijks. In een opwelling van sentimentaliteit dacht ik: als ik ooit terug moet naar Nederland, waarom niet Lochem? Duitsland is vlakbij.

De boekhandelaar had een verleden waarin een novelle leek te zitten, misschien een roman. Men sprak ooit over De Grote Amerikaanse Roman, in tijden van crisis is een Lochemse roman al heel wat.

De tournee bracht me vervolgens naar Purmerend, waar ik voor de verandering níét in een oude synagoge belandde. Voor de plaatselijke boekhandel pakte een man mijn hand zoals een struikrover zijn buit vastgrijpt en zei: ‘Ik ben 78, ik heb nog nooit griep gehad, ik doe niet mee aan die onzin.’

Ik wens een verantwoordelijk mens te zijn, maar ik ga een fitte bejaarde niet terechtwijzen. ‘Iemand moet waken, zeggen ze’, schreef Kafka. Waken prima, maar zo min mogelijk kapittelen.

De merkwaardigste ontmoeting met een vreemdeling vond plaats in Heemstede. Een oudere lezer vroeg op fluistertoon: ‘Denk je dat ik nog naar de hoeren kan?’

Ik aarzelde even en antwoordde: ‘Geef de sekswerker een elleboog. Er is allicht wat voor te zeggen om de sekswerkers te blijven steunen. Onbesmet sterven van honger is ook een nare dood.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden