Column Sheila Sitalsing

Een minderheidskabinet waarin niemand hoeft te zeggen dat hij meloenen uit het regeerakkoord aan het doorslikken is

Wen er maar aan: voortaan zullen we geregeerd worden door minderheidskabinetten. Door een plukje partijen dat telkens in het parlement steun bij elkaar moet zien te sprokkelen.

Want straks, wanneer het derde kabinet van Mark Rutte aan zijn einde is gekomen, al dan niet gedwongen, en er verkiezingen zijn geweest, en de grond bezaaid ligt met brokstukjes, geen brokstukjes beschaving en ook geen uilenballen maar de laatste scherven van de grote politieke partijen van weleer, zal blijken dat een parlementaire meerderheid pas begint bij een partij of vijf. Geen informateur die daar iets van zal kunnen brouwen.

Zo’n informateur moet doorgaans onderzoeken wie met wie moet kunnen samenwerken zonder gedonder in de volksvertegenwoordiging. En sinds ook de Eerste Kamer een potentiële haard van verzet bleek te zijn, hoort die er nadrukkelijk bij. Daar zijn straks minimaal vijf partijen nodig voor een parlementaire meerderheid.

Over die verkennende gesprekken kon in het verleden vaak buitengewoon gewichtig worden gedaan. Met bijeenkomsten op geheime locaties die steevast door een wakkere fotograaf werden achterhaald, gevolgd door ellendige weken waarin zelfbenoemde deskundigen en Prem op televisie de nieuwsluwte opvulden door eindeloos te speculeren of het feit dat Mark een arm om Geert had heengeslagen duidde op een aanstaande verbintenis of juist op een omhelzing des doods.

Straks, wanneer er een nieuwe Tweede Kamer moet worden gekozen en een nieuwe regering moet worden samengesteld, zal deze moeilijkdoenerij kleuterspel in de zandbak blijken te zijn. Als we mogen afgaan op de provinciale verkiezingen van vorige week is dan iedereen ongeveer even groot. Sta je daar als informateur, splinters bij elkaar te rapen. In de gemeentelijke politiek zie je dat al langer: colleges waar iedereen en zijn moeder aan meedoet, met als gevolg dat je als eenvoudig kiezer niets terugziet van datgene waarvoor je dacht gestemd te hebben.

Dan liever een minderheidskabinet dat per onderwerp een meerderheid in de Tweede Kamer voor zijn plannen probeert te winnen, zeggen sommige politici en politicologen al langer. In de Volkskrant herhalen vandaag Wouter Bos (oud-politicus) en Tom van der Meer (hoogleraar politicologie) een dergelijk pleidooi.

In Nederland hebben we ervaring met een afschuwelijke variant op het minderheidskabinet: het gedoogding van Rutte I, waarin VVD en CDA zich met huid en haar hadden overgeleverd aan de genade van de PVV. Vervat in een kruiperig gedoogakkoord en gesymboliseerd door de beklagenswaardige Gerd Leers die weliswaar minister was, maar de hele tijd aan Geert Wilders toestemming moest vragen om naar de wc te gaan.

Bos en Van der Meer bepleiten een aantrekkelijker variant: eentje waarin een minderheidscoalitie ‘een duidelijk profiel en een eigen identiteit’ heeft. En waarin die minderheid vervolgens in een openbaar en scherp debat per onderwerp in de Tweede Kamer op zoek gaat naar compromissen. Opdat niemand uit de coalitie meer met gekwelde blik in de ogen hoeft te zeggen dat hij meloenen uit het regeerakkoord aan het doorslikken is maar dat hij stáát voor zijn handtekening.

Het klinkt enorm aantrekkelijk. Ik zie een dun regeerakkoord voor me, grote lijnen, een helder verhaal, richting en doel.

Maar dan probeer ik me dat ‘scherpe debat per thema’ in de Tweede Kamer voor te stellen. En verval ik in diepe somberheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden