CommentaarRaoul du Pré

Eén les uit het toeslagenonderzoek is binnen: zorg dat ambtenaren ook buitenshuis alarm kunnen slaan

Maaike van Tuyll, directeur kinderopvang bij Sociale Zaken, tijdens de vierde dag van de hoorzittingen.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Meer direct contact tussen de werkvloer en de volksvertegenwoordiging had veel ellende kunnen voorkomen.

De affaire rond de kinderopvangtoeslag is ongeëvenaard in z’n ernst. Het nietsontziend en doelbewust benadelen van grote groepen vaak kwetsbare burgers, hebben we in Nederland in deze mate niet eerder meegemaakt in de moderne geschiedenis.

De parlementaire commissie die dezer dagen de reconstructie tracht te maken, is pas halverwege. Toch rijst één beeld al op uit de verhoren: velen in de ambtelijke top zeggen dat ze al jaren in de gaten hadden dat burgers onevenredig hard werden getroffen, velen zeggen ook dat ze dat intern aan de orde hebben gesteld, maar velen hebben zich er vervolgens gedwee bij neergelegd dat er niets veranderde. Het ontbrak aan mensen die het niet langer konden aanzien, op tafel sloegen en zeiden: tot hier en niet verder.

Het is begrijpelijk dat ambtenaren wijzen naar de politiek als de initiator van veel ellende: na alle signalen over gerommel met toeslagen in het begin van het afgelopen decennium, kwam alles in het teken te staan van de fraudejacht. De waarschuwingen dat goedwillende burgers daaronder zouden gaan lijden, zijn ook in de Tweede Kamer te lang genegeerd. Intussen is het wel hoogst onbevredigend dat ambtelijke zorgen kennelijk zo slecht hun weg vinden op en rond het Binnenhof. Waarom de Kamer niet gewaarschuwd als de minister niet wilde luisteren? Ook eerder deze maand bij het onderzoek naar de problemen bij de uitvoeringsorganisaties, bleek al dat zorgen op de werkvloer nu wel erg vaak vastlopen bij ambtelijke superieuren die fouten en onvolkomenheden onder hun verantwoordelijkheid nu eenmaal niet graag erkennen.

Als de Kamer straks lessen gaat trekken uit deze affaire, kan het dan ook geen kwaad te beginnen met een heroverweging van de ‘oekaze Kok’, die sinds het premierschap van Wim Kok direct contact tussen ambtenaren en Kamerleden verbiedt. Daardoor ligt de drempel om alarm te slaan bij voorbaat erg hoog voor mensen die intern onvoldoende aandacht krijgen voor hun zorgen. Wat meer direct contact tussen de werkvloer en de volksvertegenwoordiging had veel ellende met de kinderopvangtoeslag kunnen voorkomen.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden