De ombudsman Jean-Pierre Geelen

Een klussende Jesse Klaver: heeft deze krant zich voor het pr-karretje van GroenLinks laten spannen?

Ineens had Jesse Klaver tijd om te poseren als ideale klusjesman. Heeft de krant zich voor het pr-karretje laten spannen van de politiek? 

Heeft Jesse Klaver zijn beide handen nog? Dat was nog maar de vraag na de foto van hem als zagende klusjesman in de rubriek ‘Eindelijk weekend’ in het Magazine van vorige week. Altijd in de zaagrichting kijken, luidde op sociale media een van de vele commentaren op de (overduidelijk geposeerde) foto.

Het was niet het enige commentaar dat deze aflevering van de rubriek opwekte. Sommige lezers (en een enkele collega) vroegen zich af of de krant zich zo vlak voor de provincialestatenverkiezingen niet voor het pr-karretje van GroenLinks had laten spannen. ‘Het is immers niet zo dat jullie bij iedere partij langsgaan’, schreef een lezer.

Dat laatste is gedeeltelijk waar: enkele weken geleden bevatten de sportpagina’s een paginagroot interview met SP-leider Lilian Marijnissen, over haar liefde voor voetbalclub Feyenoord. Maar andere politiek leiders staan niet op het programma van de sportredactie. Was dit slimme politieke marketing, een doel­bewuste Volkskrant-campagne, een combinatie daarvan of nog iets heel anders?

Campagnetijd is het carnaval voor Haagse politici: ze trekken dweilend door de media. Normaal zie je ze alleen in een praatprogramma, nu is elke spelshow en interviewrubriek speelgrond. De gedachte is kennelijk dat stemmen te winnen zijn wanneer je je van je persoonlijkste, ‘menselijke’ kant laat zien. Als klusjesman bijvoorbeeld. Hoe onvoorstelbaar ook de ­gedachte dat zelfs maar één kiezer het hokje van een partij rood kleurt omdat de voorman/vrouw zo leuk meehoste bij Koffietijd, het is de gangbare theorie ­onder politieke marketingstrategen en ‘mannetjesmakers’ in het politieke circuit. In sommige gevallen is dat meehossen beslist af te raden, zoals toenmalig PvdA-voorman Job Cohen zich ongetwijfeld nog weet te herinneren. Recenter voorbeeld: Jesse Klaver ­(alweer) die zich vrijpostig liet interviewen door Viva, wat leidde tot ‘nieuwsberichten’ als: ‘Jesse Klaver: ‘Ik ben niet besneden’.’

Minstens zo verbazend is dat media zich voor die marketing lenen. Tijdschriften en tv-programma’s geven met alle liefde het (gast)hoofdredacteurschap uit handen aan politici. Tot opwekkende resultaten leidt dat nooit.

Terug naar deze krant. De chef van de parlementaire redactie was niet blij met de gevallen Klaver en Marijnissen. ‘Zitten wij op de parlementaire redactie wekenlang af te wegen wat qua dosering en onderwerpkeuze wijsheid is in campagnetijd, word je aan alle kanten gepasseerd in je eigen kolommen.’

De makers van de rubrieken waren zich van geen kwaad bewust, zo blijkt. Zoals wel vaker bij vermeende strategieën, verborgen agenda’s en zelfs complotgedachten blijken in de alledaagse werkelijkheid toeval en onachtzaamheid veel bepalender.

De chef Sport speelde al langer met het idee Marijnissen te laten vertellen over haar clubliefde, zegt hij. Wachten tot na de verkiezingen vond hij overdreven, zegt hij: ‘Voor de Tweede Kamerverkiezingen zouden we het zo niet gedaan hebben, maar eerlijk gezegd: over welke verkiezingen hebben we het nu eigenlijk?’

Tsja.

De makers van ‘Eindelijk weekend’ (en de chef van het Magazine) waren zich ook van geen kwaad bewust. Zij hebben een lange lijst met potentiële kandidaten voor de rubriek; met sommigen (onder wie Klaver) zijn ze ‘maanden, zo niet jaren’ bezig hem of haar te strikken. Nu kwam het Klaver uit. Dat zou te denken hebben moeten geven, maar dat deed het niet. Ook al omdat de aflevering met hem al enkele weken ‘klaarstond’ om te worden afgedrukt; veel verder vóór de verkiezingen dus.

Overigens: ook op andere momenten duiken politici op in ‘Eindelijk weekend’. Zo stond Kees van der Staaij (SGP) een pan soep te maken voor zijn gezin, dat was in mei vorig jaar. ‘Het bewijs dat we zo’n aflevering niet maken om er zieltjes mee te winnen’, zegt een van de twee vaste interviewers.

Niemand had erbij stilgestaan dat de publicatie met Klaver op dit moment juist wel de indruk zou kunnen wekken dat hier campagne werd bedreven. Mogelijk was dat vanuit GroenLinks ook wel de strategie: het is op z’n minst opmerkelijk dat de politicus lang niet wilde, maar nu ineens tijd had.

Na de kritiek van afgelopen week hebben de ­makers zich voorgenomen geen politici meer te ­laten figureren vóór verkiezingen, om elke schijn van campagnejournalistiek te vermijden. Dat is een goed voornemen. Maar dat is dan één rubriek, de krant is een eilandenrijk waar verschillende machten regeren. De centrale regie ontbrak hier, waardoor dit soort ongelukjes (hoe onschuldig op zichzelf ook) konden gebeuren. Een les voor de eerst­volgende verkiezingen. 

Post van een lezer: (On)herkenbaar in de krant?

De krant sprak twee vrouwen in Ypenburg, de Haagse wijk waar de politie invallen had gedaan. Ze wilden niet met naam genoemd, uit angst voor represaillemaatregelen. Waarom dan wel hun leeftijd en haarkleur vermeld, en het feit dat eentje een nieuwe auto heeft? Zo zijn de buurvrouwen ineens wel traceerbaar en voor de lezer voegt de informatie niets toe. Het maakt mij niks uit of de geïnterviewde mevrouw rood of blond is.

Ellen Vunderink

De verslaggever die de reportage schreef, had hier geen moeite mee, maar de eindredactie wel. Die verwijderde de haarkleur van beide vrouwen uit het artikel, omwille van de onherkenbaarheid. Maar dat betrof de eind­redactie van de papieren krant. De website voert – om redenen van technische aard – een eigen, aparte eindredactie, en daar zijn de toevoegingen blijven staan. Dat had niet moeten gebeuren.

De Ombudsman behandelt vragen, klachten en opmerkingen over de inhoud van redactionele ­pagina’s en journalistieke aanpak. ombudsman@volkskrant.nl, volkskrant.nl/ombudsman

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.