Verslaggeverscolumn in Amsterdam

Een jaar en een zoektocht verder weet Toine Heijmans nog steeds niet waar de apotheek zijn data kocht

Hoe PostNL zonder scrupules de privacy van Toine Heijmans verkocht.

Toine Heijmans.

De eerste brief die ik krijg na mijn verhuizing is van de apotheek om de hoek. De apotheek heet me welkom in de buurt, en wijst me erop dat ik van apotheek kan wisselen. Een bedelbrief, verpakt als service. Persoonlijk aan mij in mijn nieuwe huis gericht.

Hoe weet de apotheek dat ik hier twee dagen woon? Hoe weet de apotheek dat ik gebruik maak van een apotheek? En wat weet de apotheek nog meer?

Eenvoudige vragen die terugkaatsen op de muur waarachter datahandelaren dekking zoeken – zij wel. De privacy die ze anderen ontzeggen, houden ze voor zichzelf in stand.

Een jaar en een zoektocht verder weet ik nog steeds niet waar de apotheek mijn data kocht. Mijn privacy is handelswaar, dat weet ik wel. En dat de datamaffia daar het liefste over zwijgt.

Dit is de week waarin bedrijven met uitgestreken smoel mailtjes sturen, of advertenties zetten, waarin ze plechtig trouw beloven aan mijn privacy. Ze riskeren ook miljoenenboetes vanwege nieuwe Europese regels. Ze smeken me te blijven in hun datakasteel: eentje (Millennium Hotels) biedt zelfs geldprijzen als ze mijn gegevens mogen houden.

Bij PostNL, voorheen hoeder van het briefgeheim, koop ik een jaar terug de ‘verhuisservice’, zodat mijn post wordt doorgestuurd. Het is prijzig en werkt niet optimaal, maar er is geen alternatief. Wat ik niet weet, is dat PostNL mijn gegevens doorverkoopt aan drie datahandelaren: Cendris, EDM en Experian. Die opereren in de luwte – zelfs in de privacystorm rond Facebook vallen hun namen nooit.

Omdat het bijna gedaan is met de post, zoekt PostNL naar nieuwe wegen om wist te maken. Daarom zijn ze nu groot in de datahandel. Cendris (‘uw klant dichterbij’) is inmiddels een dochterbedrijf van PostNL, en heet Data Solutions.

Zo komt de apotheek aan mijn gegevens.

Maar hoe het werkt, mag ik niet weten.

Het eerste wat ik te horen krijg bij PostNL is dat ik zelf schuldig ben aan de doorverkoop van mijn privacy. Had ik maar art. 6.1 van de algemene voorwaarden moeten lezen, een alinea in camouflagetaal. Bovendien: ze krijgen nooit klachten.

Dus gooi ik art. 35 WBP (‘rechten van betrokkene’) in de strijd, en vraag PostNL aan wie mijn informatie is verkocht en voor hoeveel. Daarvoor moet ik een officieel verzoek schrijven aan PostNL, met een kopie van mijn paspoort: privacy opgeven om zicht te krijgen op mijn privacy.

Het antwoord bestaat uit drie alinea’s: EDM heeft mijn gegevens ‘niet gebruikt’, Experian heeft ‘geen apotheek als klant’, Cendris heeft me doorverkocht aan vijf klanten – maar niet aan een apotheek.

Ik bel Experian: geen sjoege. Ik bel Cendris een paar keer en krijg kort de directeur aan de lijn, maar die belt nooit meer terug. EDM heeft mijn gegevens niet verwerkt en gaat dat ook niet doen, zegt PostNL. Een leugen: de privacy officer van het bedrijf meldt me maanden later keurig over welke van mijn gegevens EDM nog steeds beschikt (veel). Aan wie ze zijn verkocht blijft geheim wegens ‘informatiebeveiligingsredenen’.

Op hun websites is de datamaffia superenthousiast over de handel, die diep in levens reikt. Mijn ruwe privacy wordt verrijkt en doorverkocht, begrijp ik, zoals raffinaderijen benzine maken uit olie.

EDM verkoopt ‘gedetailleerde profielinformatie over nagenoeg elk Nederlands huishouden’: gezin, sociale klasse, huiswaarde, energieverbruik, geefgedrag, auto’s, mediagebruik, vakantievoorkeuren. Cendris/Data Solutions/PostNL koestert gegevens van ‘7,3 miljoen consumenten’: adressen, telefoonnummers, levensfases: ‘Cendris heeft ze of kan ze voor u regelen’. ’En: ‘een mooiere inhaker dan een verhuizing is er bijna niet.’

Ergens in die datacarrousel draait mijn privacy dol, en ik weet niet wat de maffia van mij weet, en ze weten het zelf ook niet meer, zo vaak is alles doorverkocht in het moeras dat de datahandel voor zichzelf heeft aangelegd.

Met de nieuwe Europese privacyregels in aantocht klop ik opnieuw aan bij PostNL. De woordvoerder belt terug met een anoniem telefoonnummer. Ze zegt dat mijn vragen haar ‘achterdochtig’ maken. Het is de arrogantie van de datamacht.

Waar de apotheek mijn gegevens kocht of huurde, zegt ze, moet ik daar zelf maar vragen. Wat de apotheek betaalde voor mijn gegevens krijg ik niet te horen vanwege ‘bedrijfsvertrouwelijke redenen’.

Begrijp ik.

Voor je het weet gaat iemand met je gevoelige gegevens aan de haal.

Dan stuit ik zomaar op nieuwe voorwaarden van de verhuisservice: PostNL stopt met de dataverkoop. Per 1 mei. ‘Omdat we dit beter vinden passen bij deze tijd’, mailt de woordvoerder als ik navraag doe.

Heeft natuurlijk niets te maken met miljoenenboetes.

Voor iedereen die de nieuwe Europese privacyregels lastig vindt: ze zijn een godsgeschenk.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.