Verslaggeverscolumn Toine Heijmans in Veere

Een illegale bakkerszaak tegen de onleefbaarheid in Veere

De geheimzinnige broodverkoop vindt plaats in een van de garageboxen aan de rand van de stad – het is illegaal, een slinger oranje vlaggetjes siert de plaats delict. Francy en Chris achter de toonbank en de rij klanten zwelt aan; ze kopen brood want dat is verder nergens verkrijgbaar.

Alles is verkrijgbaar in de stad, in allerlei talen, vooral vandaag aan het heerlijke eind van de zomer: de straten ruiken naar zoete wafels, naar walmende lekkerbekjes, naar patat en naar ongehoorde, ongeziene welvaart. Er zijn pizza’s, panini, ijsjes, oesters en de terrassen zijn niet vol, ze worden belegerd door rissen gezinnen in korte broek, door pensionado’s op elektrische fietsen, door veelkleurig vakantievolk dat het leven neemt in slow motion.

Illegale broodverkoop. Beeld Toine Heijmans

De stad telt zestienhonderd zielen plus een miljoen toeristen per jaar. Bakker Bliek sloot zijn winkel in november om zich volledig op de lunchroom te richten, Bliek Eten en Drinken – ook daar staan ze in rotten te wachten op een tafeltje voor een Happy Lunch of Zeeuwse Fish & Chips. Dat was dan de laatste reguliere winkel van Veere. De kleine supermarkt die Google Maps nog aangeeft is verbouwd tot Bloom & Candles.

Niets reguliers is meer te krijgen in de stad: geen brood, geen filterkoffie, geen afwasmiddel. ‘We zijn geen sociale instelling’ zei Peter Bliek bij het sluiten van zijn bakkerszaak, ook al is hij derde generatie, want zijn grootvader begon de bakkerij. ‘Ondernemers’, zegt Chris Koole, ‘verdienen hier met een toeristenwinkel in drie maanden evenveel als met een gewone winkel in een jaar. Dus ja. Dat begrijp ik wel.’

Francy in de winkel. Beeld Toine Heijmans

Chris is marktkoopman: hij staat al 35 jaar ’s nachts om één uur op, pakt zijn spullen in, rijdt naar een markt, verkoopt zijn brood en is om acht uur ’s avonds weer thuis. Dus toen Peter Bliek hem aanbood de garagebox te huren pal achter de bakkerij, en gezien het verdriet in Veere over de teloorgang van de winkels, en gezien zijn eigen nachtrust, en in de hoop op begrip van de wethouder die het beste voorheeft met de leefbaarheid, besloot hij een kleine bakkerszaak in te richten met in de toekomst ook koffie en afwasmiddel en andere supermarktdingen. Open dinsdag en zaterdag tussen acht en twee.

Francy helpt mee, naast haar baan als secretaresse, ‘het is gewoon heerlijk om te doen’. Met Chris bewoont ze een klein huis in Veere, een stad om van te houden, ‘het verschil is wel dat de toeristen tegenwoordig het hele jaar door komen, niet alleen meer in de zomer. Het stopt gewoon niet meer.’

Chris (links) en Paul. Beeld Toine Heijmans

Helaas: wethouder Arie Schot wil geen broodverkoop, want dit staat niet in het bestemmingsplan etc. etc. en straks willen alle dertien kernen in de gemeente een bakkerswinkel etc. etc., en daarbij doet de gemeente aan placemaking om het parkeerplein te herontwikkelen tot een markthal, net zoals in Rotterdam maar dan kleiner, goed, dat plan is ook alweer drie jaar oud en nooit meer wat van gehoord (‘Toine, dat ga jij niet meer meemaken’ zegt Jan Paul Loeff, de voorzitter van de Stadsraad Veere) en in die markthal is vast plek voor een bakker. Dus blijft de broodverkoop illegaal – de boa’s kwamen inmiddels verhaal halen ‘maar ze schreven niet’, zegt Chris, die zich gesteund voelt door een ruim ondertekende petitie.

De huisarts loopt langs en zegt in het voorbijgaan: ‘Chris moet blijven hoor.’

Zo.

Dit is dus, zegt Chris, ‘een soort bezettingsactie’.

Het zijn de historische marktdagen, een concept dat de stad zo onbegaanbaar maakt dat de Leidsestraat in Amsterdam in kalmte baadt. Ook vandaag is Veere een pretpark – ‘het is zo vreselijk’, zegt Jan Paul, ‘dat ik nauwelijks buiten kom’. Veere, zegt hij, ‘is er volgens de gemeente primair voor het toerisme en dat begrijp ik wel. Alleen is de leefbaarheid voor de bewoners misschien ook wel belangrijk.’

Alles te koop, in alle talen. Beeld Toine Heijmans

Het enige lichtpunt is dat de toeristen ’s avonds weer verdwijnen, zegt Francy, ‘in Domburg gaat het dag en nacht door’.

Chris: ‘Maar het sfeertje is er niet.’

Jan Paul: ‘Wat ik niet begrijp is waarom de toeristen hun fatsoen thuislaten. Het is zó onbehouwen.’

Chris is vlaggenist op het historische stadhuis en beheerder van de Grote Kerk waar hij ook rondleidingen geeft (zelf noemt hij dit ‘storytelling’). Doet hij graag, net zoals Jan Paul vrijwilliger is bij de vereniging van kanonniers. ‘Maar de meeste toeristen interesseert het niet, wat ik vertel. Die zoeken gewoon vertier, geen geschiedenis.’

Een eigen zaakje is Chris’ oude droom, gewoon een zaakje voor de mensen die hier wonen. Maar ook Veere is gevangen in de toeristencarrousel, en ontsnappen lijkt onmogelijk. De wethouder zette een onderzoek in gang naar de leefbaarheid. Maar iedereen weet: uiteindelijk wint het geld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden