COLUMNPaul Onkenhout

Een herinneringstour naar de jaren zestig, er was niet aan te ontkomen

De dood van Eddy PG, de eerste Nederlandse voetballer met een eigen fanclub en voetbalschoenen met zijn eigen naam en in 1969 een felbegeerd voetbalplaatje, bracht een herinneringstour op gang naar de jaren zestig. Naar het begin. Er was niet aan te ontkomen, om me heen merkte ik het ook.

Als keeper droeg Eddy Pieters Graafland een grijze trui. Zes jaar geleden, hij werd 80, vertelde hij tegen de NOS dat hij destijds was geïnspireerd door de keeper van Oostenrijk, Walter Zeman. Grandioos, vond hij de grijze trui van Zeman. Hij kon alleen nergens zo’n trui vinden.

Zijn vrouw en zijn schoonmoeder hebben toen samen een grijze trui gebreid, precies zoals hij hem wilde hebben. ‘Toen ik de eerste keer voor de spiegel stond dacht ik: dit is hem helemaal, hierin kunnen ze me niet passeren.’

Aan de gedachte dat een van de beste keepers ter wereld, een uiterst efficiënte goalie – een ten onrechte in de vergetelheid geraakt woord – die tien jaar lang tussen de palen van het Nederlands elftal stond, zijn vrouw en zijn schoonmoeder samen een trui laat breien, beleef ik enorm veel plezier. En dat de twee vrouwen dan een stuk af hadden en dat de keeper van het Nederlands elftal dan goedkeurend knikte en de trui meenam naar de volgende match, Holland – België misschien.

In 2014 verscheen The age of Innocence, een grootse fotografische ode aan het voetbal in de jaren zeventig. ‘The game was at its most beautiful, free-flowing and entertaining’, schreven de samenstellers. 

Dat klopt helemaal, maar het tijdvak van de onschuld waren de jaren zeventig niet, dat liep toen al op zijn einde. Het nieuwe begin waren de Europa Cup-finales van Ajax in 1969 en van Feyenoord (met Eddy Pieters Graafland) in 1970, op 6 mei, woensdag vijftig jaar geleden.

De jaren zestig waren een voorbode. Het voetbal in Nederland werd professioneler, de voetballers begonnen langzaam sterren te worden, de basis voor de grote successen in de jaren zeventig werd gelegd. Een zekere mate van kneuterigheid bleef behouden. In een boekje dat journalist Wim Jesse in 1966 schreef over Ajax, staan achterin alle adressen van de spelers vermeld, en hun beroepen.

‘K. Nuninga, onderwijzer, Maassluisstraat 94, Amsterdam.’

‘G.C.F. Meyn, graanhandelaar, Parallelweg 4, Broek in Waterland.’

Wie een handtekening wilde hebben, verzamelde al zijn moed en belde aan. Maar vier voetballers van Ajax, H.J. Cruijff (Weidestraat 37, Amsterdam), H. Groot, P.J. Keizer en J.Th. Prins, waren ‘prof’. De anderen waren rijschoolhouder, scheepsassistent of kantoorbediende.

De blik zou meewarig kunnen zijn, maar intussen speelden deze mannen wedstrijden in stampvolle stadions, was het hele land in spanning vanwege de zoveelste Derby der Lage Landen en werd op maandagochtend in de sigarenzaken gevochten om een exemplaar van het tijdschrift Sport & Sportwereld. Het was geen kinderspel, mocht iemand dat denken.

Pieters Graafland vertelde in 1967 in het boekje Onder de lat dat hij bij zijn debuut voor Ajax in 1951 door het publiek van de tegenstander werd uitgescholden. Bloed aan de paal, werd er geroepen, en schop hem het ziekenhuis in. Ik wil eerlijk bekennen dat ik als de dood zo bang was, zei hij. Geheel onschuldig waren ze niet, de jaren zestig.

In het plaatjesalbum Voetbalsterren, Nederlandse eredivisie 1969-1970 staat hij tussen Theo van Duivenbode en Guus Haak. Feyenoord heette nog Feijenoord. Zeven plaatjes voor een kwartje, de ruilhandel op het schoolplein, het lachen om rare namen (Uwe Blotenberg, FC Twente), de lange haren van Nol Heijerman (Sparta), ik weet het nog precies.

Eddy PG draagt een blauw trainingsjack, geen grijze trui. Rinus Israël heeft een bril op. Dat zie je jammer genoeg ook nooit meer, voetballers met een bril.

Uit het album Voetbalsterren uit 1969.Beeld TC Publications
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden