Column Ariejan Korteweg

Een dag in het kielzog van Hugo de Jonge, minister van dadendrang

Als ik me om half 2 meld bij ambtenarenpaleis de Hoftoren voor een reis in het kielzog van de minister van leven en dood, heeft Hugo de Jonge (CDA) er al het nodige opzitten. In Rotterdam de kinderen uitgezwaaid, telefonisch overleg gevoerd tijdens de rit naar Den Haag – ‘het ochtendgebed’, in Haags jargon. Dan teamoverleg, met ook ­socialmediaman Alrik (#leukdatjekijkt), en Rocco die de werkbezoeken regelt. Vervolgens een, fors uitlopend, coalitieoverleg bij Ollongren en daarna overleg met zijn ­eigen bewindspersonen, Bruins en Blokhuis.

Hugo de Jonge is een zichtbare minister. Dat zit in z’n schoenen, in z’n postuur, in z’n opgewekte energie en glanzende Zeeuwsheid – nog steeds meer Zeeuw dan Rotterdammer. Dat zit in z’n hele aanwezigheid. Minister van dadendrang; de Kamer wordt er weleens gek van. Ik telde dertien ‘actieprogramma’s’, van ‘Kansrijke start’ via ‘Volwaardig leven’ en ‘Onbeperkt Meedoen!’ tot ‘Eén tegen eenzaamheid’. Waar leidt dat allemaal toe, verzuchten Kamerleden weleens: is het niet veel kabaal en weinig houvast?

Hugo de Jonge werkt in de auto zijn to-dolijsten bij.

Bij De Jonge willen afspraken nog weleens uitlopen. In een zaaltje op de 29ste verdieping zit ­inmiddels een mens of twintig te wachten, topambtenaren van de sector zorg. Opgewekt, daadkrachtig volk, zo lijkt. Mannen en vrouwen keurig verdeeld, stropdassen een zeldzaamheid.

Ze waren Schippers en Van Rijn gewend bij Volksgezondheid: ­bestuurders van het geduld en de lange lijnen. De Jonge is anders. Niet over wetten moest het gaan, maar over eenzame ouderen of jonge mantelzorgers. De samen­levingskant als invalshoek, noemt hij dat: anders verzand je maar in stelseldebatten.

‘Wat je doet, moet merkbaar zijn.’ Dat vraagt hij ook van zijn ambtenaren: pak individuele klachten op, wie weet schuilt er een systeemfout achter; een aanpak die hij meenam uit Rotterdam. Er is een afdeling casuïstiek voor op­getuigd en er staan bijpassende oneliners paraat: ‘Regels en pegels bieden geen zorg, dat doen mensen.’

Stafoverleg in vliegende vaart.

Het stafoverleg verloopt in vliegende vaart: iedere directeur ­vertelt in een paar zinnen wat er speelt, de minister reageert – ‘Zijn die Kamervragen lastig? Is het te doen?’ – en schakelt door naar de volgende. Wat hebben we een hoop gedaan, constateert De Jonge na 20 minuten. De tafelbezetting verandert, een kwartiertje resteert voor een zorginstelling op het randje van faillissement. Conclusie De Jonge: ‘Alle ballen op continuïteit van de zorg.’ Conclusie van de directeur-generaal: ‘Dit gesprek proberen we te stollen, dan hebben we woensdag een narratief.’ Verbazend intussen hoe ver de arm van de staat reikt; het ministerie gaat tot in de nerven van instellingen en pakt desnoods individuele gevallen op.

De Audi wacht, chauffeur Ruud heeft de ministeriële lunch in een tasje. Op weg naar Bergen op Zoom is er overleg met speechschrijver Lieke over de toespraak op veteranendag. Alles gaat over de speaker. Hou je fatsoen dit keer, zal De Jonge tegen al zijn bellers zeggen: de Volkskrant luistert mee.

Hij laat op z’n tablet de to-dolijsten zien. Twee sporen: het eerste een onafzienbare lijst aandachtspunten voor de actieprogramma’s, het andere de politieke lijn – wie niet van veel praten en luisteren houdt, is hier verloren.

Vlak voordat we aankomen nog even bellen met Wim, om te checken of hij de feiten op orde heeft over de honderd plekken voor moeilijk plaatsbare jongeren. Een kwartier te laat komen we aan bij het Adrianohuis, woonvoorziening voor 22 jongeren. Een tuin vol zorgmensen, notabelen en familie zit klaar voor de minister, die hier met ‘excellentie’ wordt aangesproken. Naamgever Adriano Dellaert is exemplarisch voor de bewoners; hij is 32 jaar, heeft 25 verhuizingen achter de rug en 39 hulpverleningsteams.

Met Adriano op het podium.

Toespraken, lintje knippen, rondleiding, op de foto en zelfs handtekeningen uitdelen; De Jonge probeert de vaart erin te houden, maar Farid, een van de ­oprichters, heeft zijn eigen gedachten: ‘De minister gaat pas weg als wij dat willen.’

Terug in de auto wachten oproepen van Grapperhaus en Wiebes. Maar eerst een telefonisch interview over de campagne voor palliatieve zorg. ‘Het gewone sterven’, zoals de collega van Trouw met instemming van de minister samenvat.

Den Haag nadert. Tijd voor een brandende vraag: waar gaat De Jonge binnenkort een lezing geven, in het kader van de strijd met Hoekstra om de CDA-troon? Geen leuk onderwerp, dat laat hij merken: ‘Zoiets als Humboldt bedoel je? Er staat niks in de planning. Ik doe gewoon m’n werk. De vraag van het leiderschap komt als het moment daar is.’

Keurig antwoord. Nu snel eten op het ministerie – schnitzel vandaag – en dan naar Scheveningen, voor de tv-uitzending over de minister van gehandicaptenzaken.

De minister van dadendrang moet door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden