VerslaggeverscolumnToine Heijmans in Breda

Een bushokje met gratis groente en fruit: alweer een ingewikkelde oplossing voor een eenvoudig probleem

null Beeld

Ter bevordering van de groente- en fruitconsumptie is in het centrum van de stad een bushokje bevoorraad met gratis fruit en groente. Het is pal voor de McDonald’s en schuin tegenover de Subway, de Sushi Grill, de Wok to Go en Kees Kroket, je kunt er groente en fruit krijgen zolang de campagne duurt.

Degenen die er op de bus wachten, lijn 1, 2, 4 en 5, nemen liever niets mee: het is toch een beetje raar, het voelt als graaien, zeggen ze, ‘ik durf het niet te pakken’. En je kent de voorgeschiedenis niet van deze groenten en dit fruit, buiten in de openbare ruimte.

Bij de Mac is de McChicken in de aanbieding, met ‘verse sla’ erop, daar staat een rij.

Niemand twijfelt aan nut en noodzaak van groente en fruit, toch is het nodig de consumptie te stimuleren. Dat is geen sinecure. Het bushokje kwam tot stand namens vele ‘partijen’: het Nationaal Actieplan Groenten en Fruit, reclamebureau Food Cabinet, Goeie Grutten, Rijk Zwaan, Nature’s Pride, Bakker Barendrecht, ministerie van LNV, Koninklijke Vezet, GroentenFruit Huis, Staay Food Group, The Greenery, Oxin Growers, Fruitmasters, Platform Fruitvooruit, LTO Nederland, Glastuinbouw Nederland, ZLTO, LTO Noord, LLTB, Fruit op je Werk, Unicef Nederland, Maag Lever Darm Stichting en Arts & Leefstijl.

Voor één bushokje, een paar dagen voorzien van gratis groenten en fruit, ook namens de Verenigde Naties die dit jaar uitriepen tot Internationaal Jaar van Groenten en Fruit.

Gratis groente en fruit, zolang de campagne duurt. Beeld Toine Heijmans
Gratis groente en fruit, zolang de campagne duurt.Beeld Toine Heijmans

Het hokje wordt bewaakt door Isa Vermeulen, student creative business, die probeert mensen te informeren. ‘We eten wat we zien’, zegt ze, als het over de fastfoodwinkels gaat; datzelfde zeggen de middelbareschooljongens die frikandelbroodjes eten voor de supermarkt. Wat ze zien is zoet en zout en vet, en in de aanbieding.

Verse groente en fruit zijn duur, voor velen onbetaalbaar, dat verandert niet. Dit kabinet verhoogde zelfs de btw. Isa werkt aan de kassa bij een supermarkt, daar staan snoeprekken voor de impulsaankoop, ‘waarom ligt daar geen fruit en groente in?’

Ja, zegt René van der Velden, op wandelronde door zijn buurt, waarom zie je nooit fruit en groente in snoepautomaten? ‘En dan niet een mars voor 1,50, maar een appel voor 10 cent? Zo’n bushokje is leuk maar toch ook... symboolpolitiek.’

Vier studenten aan de hogeschool (bedrijfscommunicatie) zeggen dat de kantine daar zeer haar best doet om gezond te zijn, maar de appels liggen onder de Snickers en niet bij de kassa, het gezonde is weggecamoufleerd. Je moet ermee opgroeien, zegt Mohamed Ismail, ook student; zijn vader onderhoudt een groentetuin en is goed in aardbeien kweken, ‘dan leer je het vanzelf waarderen’.

Een Zeeuwse uienteler, Marijn Uitdewilligen uit Sint Kruis, deed van het weekend zijn uien weg aan passanten voor een kwartje de kilo want ze waren niks meer waard. Uien bevatten mineralen en vitaminen en polyfenol, ze beschermen tegen veroudering, reuma, tandbederf, hart- en vaatziekten, maar de vraag is kleiner dan het aanbod en de supermarkt is prijsbewust.

Net als op de friet van Kees Kroket rust op groenten en fruit een btw-tarief van 9 procent. De hoogte van de btw, schrijft de belastingdienst, ‘hangt af van de maatschappelijke opvattingen daarover’. De maatschappelijke opvatting is dat de btw best naar beneden kan, want iedereen wil de consumptie van groente en fruit stimuleren, maar het ministerie van Financiën concludeert na onderzoek dat verlagen onmogelijk is omdat het niet past in het aangiftesysteem. Ook zijn er geen ambtenaren genoeg om toezicht te houden, en hoe ga je om met ‘samengestelde producten’ die dééls uit groenten en fruit bestaan? Bovendien zijn de Europese regels, etcetera, etcetera, en o ja, het kost ook nog eens een half miljard aan belastinggeld.

Alle eenvoudige oplossingen voor grote problemen stuiten in Nederland op wetten en praktische bezwaren, of op de suikerlobby, want een suikerbelasting is volgens Financiën prima uitvoerbaar en levert geld op, maar we houden het hier liever bij een Nationaal Preventieakkoord waaraan zeventig ‘partijen’ deelnemen, en hun belangen.

Blijft over: een bushokje. ‘’s Werelds eerste eetbare bushokje’, is de slogan, maar het bushokje is niet eetbaar, het biedt alleen wat gratis paprika’s, peren, appels, snoeptomaten, snoepkomkommers en avocado’s (was dat nou fruit of groente?).

De halte is behangen met slogans, ‘samen kleuren we Nederland gezond met groenten & fruit, doe mee en geef kleur door’. Alweer een ingewikkelde zin voor een eenvoudig probleem.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden