OpinieTriage

‘Een Bergamo-scenario in ziekenhuizen acht ik niet reëel’

Drive-in waar medewerkers getest worden op corona vanuit hun auto bij het Amsterdam UMC, locatie AMC.Beeld ANP

De ic-afdelingen in Nederland raken steeds voller. Hoe besluit je in een crisisscenario wie er wel of geen bed krijgt?

Marcel Becker (universitair hoofddocent ethiek aan de Radboud Universiteit Nijmegen): 

‘Er moeten altijd keuzes worden gemaakt bij schaarste. Het spanningsveld is in dit geval dat we als samenleving hebben afgesproken dat we bepaalde basisrechten hebben, zoals het recht op gezondheidszorg. Maar bij schaarste, bijvoorbeeld aan beademingsapparatuur, is het denkbaar dat patiënten niet meer krijgen waar ze normaliter recht op hebben. Dat is een pijnlijke discussie. Het is voor het eerst sinds lange tijd dat basale rechten van patiënten op zo’n fundamentele manier in het geding komen.

Het expliciet definiëren van criteria van wie je wel en niet behandelt ten tijde van crisis ligt gevoelig. In een protocol zal niet snel worden voorgeschreven dat we, bijvoorbeeld, rokers en diabetespatiënten niet behandelen. Onze angst voor discriminatie is groot. En dat is ook begrijpelijk. Daarom ligt die verantwoordelijkheid bij de arts. Die bepaalt op basis van protocollen en zijn inschatting van de algehele gezondheid van de patiënt wat te doen. Daar is hij of zij ook voor getraind. Tenminste, dat mag je hopen. Want in geval van triage kan het voorkomen dat orgaanspecialisten plotseling moeten besluiten over de algehele toestand van een patiënt. Dat zijn hele moeilijke keuzes.’

Mark Seubert (waarnemend intensivist, o.a. werkzaam in het LangeLand ziekenhuis in Zoetermeer): 

‘Triage, waarbij je mensen behandelingen ontzegt, hebben we niet meegemaakt in de afgelopen decennia. Dat is nieuw, áls het al gaat plaatsvinden.

De eerste stap is dat ik patiënten of naasten de situatie voorleg, zodat zij zelf kunnen afwegen of ze een ic-traject aan willen gaan. Dat is niet vanzelfsprekend, want zo’n behandeling is in veel gevallen zwaar en vereist vaak een herstelperiode. Ik zou het mijn eigen ouders onder de huidige omstandigheden en in het geval van ernstig longlijden niet aandoen.

Als het zover komt dat de ic vol is, zullen we geneigd zijn patiënten met de beste kansen te prevaleren boven de patiënten met een slechte kans. Het is altijd een grijs gebied. De vraag is: hoe ziek ben je? En wat was je uitgangsconditie? Als die al slecht was, en er geen verbetering op de ic optreedt, dan kunnen we een staking van de behandeling in overweging nemen. Zo maak je een bed vrij voor een patiënt met betere kansen. Dat is het uiterste scenario. Nu kunnen patiënten nog worden overgeplaatst. Er is een fenomenale samenwerking tussen ziekenhuizen in het hele land. Daarmee houd je de druk van de ketel. Ik ben onder de indruk van hoe het nu gaat.’

Guy Widdershoven (hoogleraar Medische Filosofie en Ethiek aan Amsterdam UMC):

‘Een pandemie zoals we die nu hebben is een crisis die voor een belangrijk deel onverwacht komt. Maar het is geen aardbeving die binnen enkele seconden ontstaat. We kunnen van tevoren nadenken over triage-criteria. Al is het ook een kwestie van het beleid bijstellen afhankelijk van de situatie zoals die zich voordoet.

Het is van belang dat er één iemand eindverantwoordelijk is voor de besluitvorming bij triage. Een medicus met enige afstand tot de patiënt, zodat hij of zij het hoofd koel kan houden. Keuzes zijn gebaseerd op een aantal redelijke zaken die van te voren zijn afgesproken. Er zit wellicht een zekere mate van subjectiviteit in de keuze, en het blijft deels een momentopname, maar wel van iemand met expertise. Een rechter die rechtspreekt, moet op een gegeven moment ook beoordelen ‘past dit vonnis nou precies op deze situatie’. Dat wil niet zeggen dat hij maar wat doet.

Artsen zijn ervoor opgeleid om dit soort keuzes te moeten maken – zeker als ze intensivist zijn – niet zozeer bij pandemieën, maar wel in andere situaties. Denk bijvoorbeeld aan wat er op de intensive care voor de neonatologie dag in, dag uit gebeurd: kijken of kinderen een kans hebben en of je ze dan die plek geeft.

Het is schrikwekkend hoe snel het in Brabant gaat. De schaarste en druk zal oplopen en patiënten zullen mogelijk niet meer kunnen worden overgeplaatst. Maar ik geloof niet dat een Bergamo-scenario hier erg reëel is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden