OpinieStudieschuld

Een alternatief voor de studieschuld: de studietax

Met een hoge schuld in de maag zitten na je studie is niet nodig. Regel het gewoon via de belastingen

Studenten beginnen aan het nieuwe studiejaar op de PABO.Beeld ANP

Bij een studieschuld van gemiddeld 25.000 euro is het begrijpelijk dat studenten niet blij zijn met het leenstelsel. Sommigen laten er een begeerde studie met een wankel vooruitzicht op een goed betalende baan voor schieten. Een kleinere hypotheek is een andere reden om te balen van een studieschuld. Tegelijkertijd is het redelijk om te betalen voor genoten onderwijs en constateert de overheid dat studenten zich niet laten weerhouden door het vooruitzicht van zelfs een flinke studieschuld. Maar het studentenleven is duur genoeg en werken naast een studie is ondoenlijk. Ouders springen vaak niet voldoende bij, dus dan lenen studenten toch maar bij Duo.

De weerzin onder studenten tegen het leenstelsel heeft zijn politieke impact niet gemist. Verschillende partijen hebben hun voorvechtersrol afgezworen en denken aan voor de staat dure oplossingen. Zo wil bijvoorbeeld D66 in het net uitgebrachte verkiezingsprogramma terugvallen op giften aan studenten. En dat terwijl gratis geld kort geleden juist is gestopt om goede redenen; studenten zijn vanwege hun betere kansen op de arbeidsmarkt toch al een bevoorrechte groep.

Het is te verwachten dat een alternatief voor het huidige stelsel onderwerp is bij de eerstvolgende coalitievorming. Daarbij gaat het erom een middenweg te vinden tussen betalen voor onderwijs en weerzin tegen hoge schulden. Het eerste draait om geld, het tweede om een mix van emotie en de genoemde hindernissen.

Door de terugbetaling te regelen via de belastingen kan de angel uit het probleem worden getrokken. Een voorbeeld. Voor een studieschuld van 25.000 euro betaalt een ex-student een extra belastingtarief van ongeveer 0,5 procent. Bij een hogere of lagere schuld wordt het procentuele tarief aangepast. Op een gemiddeld hbo-inkomen van 50.000 euro gaat het marginale belastingtarief dan van 37,35 procent naar 37,85 procent. 0,5 procent lijkt een te kleine toename, maar lonen stijgen in de loop van de jaren met inflatie of meer, waardoor de groeiende belastingafdracht toch het gehele bedrag inlost.

Ex-studenten betalen bij een vast procentueel studietarief voor hetzelfde geleende geld meer belasting naarmate hun inkomen toeneemt. Met een lager inkomen betaal je minder, waardoor studies voor minder betaalde banen financieel aantrekkelijker zijn.

Andere manieren van belastingheffing dan een vast procentueel studietarief zijn natuurlijk denkbaar. Een forfaitaire bijtelling, zoals die wordt gehanteerd bij de vermogensopbouw in de woning of bij het eigen gebruik van een leaseauto, kan ook volledige terugbetaling bereiken. Bij een forfait dat voor iedereen hetzelfde is, zijn er andersoortige inkomenseffecten dan bij een procentueel tarief. Dat is nauwkeurig bij te sturen en uit te onderhandelen.

Het extra belastingtarief is deels zo klein, omdat het laag begint en de terugbetaling van de schuld wordt uitgesmeerd over het hele leven, inclusief het pensioen. Dat zal helpen bij het berekenen van de maximale hypotheek, die is gebaseerd op het besteedbaar inkomen, waarvan eerst een bedrag voor de studieschuld wordt afgetrokken.

Het tarief van 0,5 procent lijkt ook zo laag omdat het in verhouding staat tot het veel grotere standaardbelastingtarief. Een schuld van tienduizenden euro’s grijpt naar de keel, een half procent extra belasting doet dat niet.

En wat vragen we hiermee van de organisatie die de geleende bedragen bijhoudt? Dat valt erg mee. Duo blijft het geld uitkeren en administreren, invorderen is niet langer nodig. Duo houdt bij welk bedrag een student leent en geeft dat door aan de belastingdienst. Hun systemen zijn al gekoppeld; bij een automatisch ingevulde belastingaangifte kunnen de bedragen dan vanzelf verschijnen.

Interessant hieraan is dat ook de in het huidige leenstelsel opgebouwde studieschulden om te zetten zijn naar een dergelijke studietax. Dit idee kan zonder meer met terugwerkende kracht worden toegepast. Dat voorkomt verwarring en trekt ook ongelijkheid over meerdere generaties studenten recht.

Voor de overheidsbegroting hoeft er niets te veranderen. Boekhoudtechnisch neemt het vermogen van de staat af wanneer schulden worden vervangen door toekomstige belastinginkomsten. In feite verschuift de studieschuld van de ex-studenten daarmee naar de staat.

Met een hoge schuld in de maag zitten na je studie is niet nodig. Regel het gewoon via de belastingen.

Jac. Kragt is als universitair docent verbonden aan de Universiteit Tilburg

FACEBOOKGROEP DE WERKGIDS

Hoe kun je efficiënter werken? Hoe pak je het aan als je een nieuwe baan wil? Verdien je wel genoeg? En hoe sla je je door een functioneringsgesprek heen? In de Facebookgroep de Volkskrant Werkgids delen we artikelen over werk en carrière. Meld je aan en deel zelf ook vragen en tips.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden